આજનું વેકેશન એક ટ્રેનિંગ કેમ્પ...

Author: નોબત સમાચાર

આજનું વેકેશન એક ટ્રેનિંગ કેમ્પ...

એક સમય હતો, જ્યારે વેકેશન એટલે માત્ર રજા નહી, પણ નિર્દોષ આનંદનો સમય. સ્કૂલની બેગ ખૂણામાં ફેંકાઈ જતી, સવારનું એલાર્મ બંધ થઈ જતું અને દિવસો કોઈ પ્લાન વગર વહેતા. બાળકો માટે સમય એક રમકડું હતો, જેને તેઓ પોતાના મન મુજબ વાપરતા. ગલીમાં રમવું, મિત્રો સાથે ઝઘડવું અને ફરી હસતા હસતા મળવું, એ બધું જ બાળપણનું સ્વરૂપ હતું. તેમાં કોઈ સર્ટિફિકેટ ન હતું. પણ તેમાં સાચી ખુશી હતી, ત્યારે 'બાળપણ પૂરૃં થતું ન હતું... પણ જીવાતું હતું.'

વેકેશન તો આજે પણ પડે છે, પણ તેનો અર્થ બદલાઈ ગયો છે. હવે વેકેશન આરામ નથી, એક નવું ટાઈમ ટેબલ છે. સવાર યોગાથી શરૂ થાય છે, પછી ડ્રોઈંગ, ડાન્સ, કરાટે, સ્વિમિંગ, સાયકલીંગ, સ્કેટીંગ... દિવસ પૂરો થઈ જાય છે, પણ બાળકોના ક્લાસ પૂરા નથી થતા. 'વેકેશન હવે રજા નથી.. પણ રિઝયૂમ બનાવવાની સિઝન છે.' આ બધું જોતા એક સવાલ થાય છે કે શું આ બાળક છે કે કોઈ પ્રોજેક્ટ? બાળક સતત દોડે છે. શીખે છે. સિદ્ધિ મેળવે છે પણ એ દોડમાં પોતાની જાતને ગૂમાવી રહ્યા છે. તેના ચહેરા પર સ્મિત છે, પણ એમાં થાક છૂપાયેલો છે. 'આજનું બાળક દોડે છે પણ ક્યાં પહોંચવાનું છે એ તેને ખબર જ નથી...'

માતા-પિતાની લાગણી ખોટી નથી. દરેક માતા-પિતા પોતાના બાળકને આગળ વધતું જોવા માંગે છે. પણ આ ઈચ્છા ક્યારેક ચિંતા બની જાય છે અને ચિંતા સ્પર્ધામાં ફેરવાઈ જાય છે. 'બધા શીખે છે તો મારા બાળકોને નહી શીખવું તો પાછળ રહી જશે' આ વિચાર જ બાળકોને સતત દોડાવે છે. 'આપણે બાળકોને ભવિષ્ય માટે તૈયાર કરીએ છીએ, પણ વર્તમાનમાંથી દૂર લઈ જઈએ છીએ, આજના સમયમાં સૌથી મોટી ખોટ સમયની નથી, પણ સ્વતંત્રતાની છે. બાળક પાસે સમયપત્રક છે, પણ પોતાનો સમય નથી. તે સતત કંઈક શીખે છે, પણ પોતાનો ઓળખવાનો સમય નથી. જ્યારે તેને પૂછવામાં આવે કે 'તને શું ગમે છે?' ત્યારે તે મમ્મી સામે જોવે છે, 'મમ્મી કહે તે'... કદાચ તેનો આ જવબ હોય... આજનું બાળક રમતું નથી, તે પરફોર્મ કરે છે.

વેકેશન જે ક્યારેક આરામ અને આનંદનો સમય હતો. તે આજે એક ટ્રેનિંગ કેમ્પ બની ગયું છે. માટીમાં રમવાનું, ઝઘડવાનું, પડીને ફરીથી ઊભું થવાનું. આ બધું હવે બાળપણમાં બંધાઈ ગયું છે. ટેકનોલોજી પણ આ દોડમાં પોતાનો ભાગ ભજવે છે. એક બાજુ એક પછી એક ક્લાસીસ અને બીજી બાજુ મોબાઈલ. આ બંને વચ્ચે બાળક ફસાઈ ગયું છે. તેની પાસે ખાલી સમય જ નથી.

અહી સૌથી મોટો પ્રશ્ન માતા-પિતાએ પોતાની જાતને પૂછવાનો છે કે શું આપણે બાળકોને ખુશ જોવાનું ભૂલી ગયા છીએ? શું આપણે તેની ખુશીને સિદ્ધિ સાથે જોડી દીધી છે? આપણે માર્કશીટ-રિપોર્ટ કાર્ડ તો વાંચીએ છીએ. પણ બાળકોનું મન વાંચીએ છીએ? આપણે હવે સિદ્ધિઓ ગણીએ છીએ, ખુશી માપતા નથી. વિકાસ જરૂરી છે, પણ દરેક બાળક માટે વિકાસનો અર્થ એકસરખો નથી. કોઈને દોડવું ગમે છે, તો કોઈને ડ્રોઈંગ ગમે છે, કોઈને રમવું છે. તો કોઈને નાચવું છે, પણ જ્યારે આપણે દરેક બાળકને એક જ માપમાં માપવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ, ત્યારે તેની અનોખી ઓળખ ખોવાઈ જાય છે. 'દરેક બાળક ટેલેન્ટેડ છે, પણ આપણે તેને એક જ ઢાંચામાં ઢાળીએ છીએ...'

આ બધું જોતા એક જ પ્રશ્ન થાય છે કે આ બાળક છે કે મેનેજમેન્ટ ટ્રેની? બાળક સફળ થાય એ લાગણી બરાબર છે, પણ સવાલ એ છે કે આ સફળતા માટે આપણે શું ગૂમાવી રહ્યા છીએ? બાળપણ હવે કદાચ બાળકોના સિલેબર્સમાં જ નથી. બાળકો પાસે પસંદગીની તક જ નથી, માતા-પિતાની પસંદ-ઈચ્છા મુજબ તે દોડે છે, તેને ગમવાનું શીખવાયું જ નથી, તેને ફ્કત કરવાનું જ શીખવ્યું છે, વેકેશન એટલે ભાગદોડ, ધીંગામસ્તી, રમતો, તોફાનો, મામાનું ઘર... પણ આજે વેકેશન એટલે એસી ક્લાસ રૂમ, જુદી જુદી એક્ટિવિટી અને સર્ટિફિકેટ... બાળકોને હવે ઘસારો નથી લાગતો... કારણ કે તેની પાસે જીવવાનો સમય જ નથી.. વેકેશન હવે રજા નથી, તે સ્કિલ અપગ્રેડ પ્લાન છે.

માતા-પિતાને પૂછીશ કે શું તમે ક્યારેય બાળકોને પૂછ્યું છે કે તે ખુશ છે કે નહીં? તેની ખુશીને અચિવમેન્ટ સાથે માપીએ છીએ.. આપણે બાળકને ઓલરાઉન્ડર બનાવવા માગીએ છીએ.. પણ તેને પૂછ્યું કે તે આ માટે તૈયાર છે...?

અંતમાં એ સત્ય સ્વીકારવું જ પડશે કે બાળક કોઈ પ્રોજેક્ટ નથી, તે એક જીવંત લાગણી છે, જેને સમય જોઈએ છે, સ્વતંત્રતા જોઈએ છે, પોતાનું ગમતું કરવાની તો ક્યારેક કંઈ ન કરવાની છૂટ જોઈએ છે. કારણ કે ઘણીવાર એ જ ક્ષણોમાં તે કંઈક નવું સર્જન કરતા હોય છે. 'બાળકને વ્યસ્ત રાખવા સહેલા છે, ખુશ રાખવા અઘરા છે.' જો આપણે બાળકોને બાળપણ જ નહી આપીએ તો તેઓ મોટા થઈને સફળ તો બનશે, પણ ખુશ રહેશે કે નહી એ પ્રશ્ન હજી પણ ખૂલ્લો જ રહેશે. જો બાળપણ ખોવાઈ જાય તો સફળતા પણ અધૂરી લાગે...

- દિપા સોની, જામનગર.

જો આપને આ પોસ્ટ ગમી હોય તો શેર કરો...