સમાન હક્ક માટે સમાન ફરજ અનિવાર્ય છે

Author: નોબત સમાચાર

સમાન હક્ક માટે સમાન ફરજ અનિવાર્ય છે

હમણાં એક વીડિયો જોયો, પતિ-પત્ની ચિંતામાં વાત કરતા હતા કે પતિની બહેને માતા-પિતાની મિલકતમાંથી અડધો ભાગ માંગ્યો. બહેને કહ્યું કે, માતા-પિતાનું જૂનું ઘર વેચીને અડધી રકમ તેને આપી દેવી. પતિ ચિંતામાં હતો કે ઘર વેચીને અડધી રોકડ બહેનને આપી દેશું તો પછી બાકીની રકમમાંથી ફ્લેટ ક્યાંથી આવશે? ભાડાના ઘરમાં રહેવું પડશે. આ સાંભળીને તેના મમ્મીએ કહ્યું કે, 'બેટા... તું તારી બહેનને કહી દે કે અડધી રકમ નહી, આખું ઘર લઈ જાય, પછી સાથે મને પણ લઈ જાય. મારો ખર્ચ, મારી દવા, મારી જાત્રા, મારી સેવા બધું તે જ કરે... એમ કહી દે...'

વીડિયો જોઈને ખરેખર રાજીપો થયો કે દરેક માતા-પિતા આવું સમજે તો બહેનને મિલકતમાંથી ભાગ આપ્યા પછી ભાઈને પડતી મુશ્કેલી ઓછી થઈ જાય. મારી વાત એ નથી કે દીકરીનો માતા, પિતાની મિલકતમાં હક્ક નથી. મારી વાત એટલી જ છે કે હક્ક કરો છો તો ફરજ બજાવો છો?

દરેક દીકરીને મારો એક સવાલ છે કે માતા કે પિતા બીમાર પડે ત્યારે દવાના ખર્ચમાં ભાગ આપો છો? ભાઈ પાસે ગમે તેટલા રૂપિયા હોય, પણ તમે ફરજ ગણીને થોડી ઘણી મદદ કરો છો? માતા-પિતાના રોજબરોજના ખર્ચમાં નહી, પણ તેમની દવામાં, તેમની જાત્રાના ખર્ચમાં તમે ફરજ બજાવો છો?

હિન્દુ એક્ટ મુજબ દીકરી કુંવારી હોય કે પરણેલી, તેને પિતાની સંપત્તિમાં ભાગીદાર ગણવામાં આવે છે. આ કાયદાએ દીકરીઓને લાંબા સમય બાદ વધુ સલામત બનાવી છે. દીકરી જે લગ્ન બાદ આર્થિક રીતે નબળી હોય તેને કાયદાએ સદ્ધર બનાવી... પણ સાથે સાથે કાયદાએ કેટલાક ભાઈઓ સાથે અન્યાય લખી દીધો.

એક બહેન... સાસરે ખૂબ સુખી, અઢળક રૂપિયા. પણ છતાં સાધારણ આર્થિક સ્થિતિવાળા ભાઈની દયા ન આવી. માતા-પિતા જીવતા હતા ત્યાં સુધી ભાઈ-ભાભીએ તેમની સેવા કરી. બહેન તો ખાલી મોઢું બતાવવા જ આવતી. પણ માતા પિતાના મૃત્યુ પછી બહેને ઘરમાં હિસ્સો માંગ્યો. બંગલામાં રહેતી બહેનને ભાઈના જૂના ઘરમાં હક્ક જોઈતો હતો. બહેનને ભાગ આપવા માટે ભાઈએ જૂનું ઘર વેચી દીધુ અને પછી ભાડાના મકાનમાં રહેવા જવું પડ્યું. બહેનને ભાઈની તકલીફ કરતા પોતાનો હક્ક વધુ મહત્ત્વનો લાગ્યો.

મારો સવાલ એટલો જ છે કે સંપત્તિમાં સરખા હિસ્સાની માંગ કરતી દીકરીઓ લગ્ન પછી સરખા હિસ્સાની ભાગીદારી નિભાવે છે? મમ્મીનો સ્વભાવ, પપ્પાની બીમારી, તેમનુું અલગ જમવાનું, ઉમર વધતા વધતી જતી જીદ્દ, તેમની જૂની માન્યતાઓ, ચીડિયો, કચકચીયો સ્વભાવ, તેમની દવાના સમય, એકલા ન મૂકી શકવાને કારણે મિસ ક્રાયેલા પ્રવાસ, પાર્ટી, બહાર જમવા જવાનું હોય ત્યારે પણ તેમના માટે ઘરે રસોઈ બનાવવાની ઝંઝટ, તેમની મરજી મુજબનું જીવન-કપડા-રસોઈ... આ બધું કોણ સહન કરે છે? દીકરો-પુત્રવધૂ જ ને... આ બધું તેઓ કરે છે, મરજીથી કરે છે, ફરિયાદ નથી કરતા... પણ પૂછવાનું એટલું જ કે આ બધામાં સાસરે ગયેલી દીકરીની ભાગીદારી હોય છે? જો વારસામાં હક્ક જોઈતો હોય તો માતા-પિતાની શારીરિક, માનસિક, આર્થિક કાળજી લેવી એ ફરજ છે, જ્યાં અધિકાર હોય ત્યાં ફરજ હોય જ છે.

આપણી સંસ્કૃતિમાં દીકરીને લક્ષ્મીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. દીકરીના લગ્ન પછી પણ આર્થિક, સામાજિક સલામતીની કાળજી માતા-પિતા લેતા હોય છે. આપણા સામાજિક રીવાજો એવા બનાવ્યા છે કે દીકરીને સલામતી મળે. ધીમે ધીમે તેમાં કાયદાનું રક્ષણ ભળ્યું. હવે તો દીકરીઓ કાયદાકીય રીતે પણ સલામત છે. કાયદામાં થયેલા સુધારા મુજબ માતા, પિતાની મિલકતમાં દીકરી-દીકરાને સમાન હક્ક મળે છે. પણ આ કાયદાને કારણે દીકરીઓ દ્વારા પોતાના હક્કની માગણીથી ભાઈ-બહેનના સંબંધોમાં તિરાડ પડી રહી છે. ક્યાંક આ કાયદાનો દુરઉપયોગ પણ થાય છે. દીકરીને માતા પિતાની મિલકતમાં સરખો અધિકાર હોય તો સરખી ફરજ પણ હોવી જોઈએ. દીકરી પરણીને સાસરે જતી રહે પછી જેવી રીતે તેની જવાબદારી વધે છે, તેવી જ રીતે દીકરાના લગ્ન પછી તેની જવાબદારી પણ વધે છે. કહેવાનો અર્થ એ નથી માતા પિતાની જવાબદારી દીકરાની નથી... કહેવાનું એટલું જ કે જો દીકરીને હક્ક જોઈતો હોય તો ફરજ પણ નિભાવવી જોઈએ.

આ તો થઈ સાસરે ગયેલી દીકરીઓની વાત... પણ ઘણાં ઘરમાં દીકરીએ લગ્ન ન કર્યા હોય અથવા લગ્ન થયા પછી પણ કોઈ કારણસર છૂટા પડ્યા હોય અને દીકરી પિયરમાં રહેતી હોય ત્યારે આર્થિક રીતે સશક્ત બનવા તે નોકરી કરતી હોય છે. માતા પિતા ભારે અભિમાનથી કહેતા હોય છે કે, 'અમે દીકરીના રૂપિયા લેતા નથી, તેની આવક એ તેની પાસે જ રાખે છે, બચત કરે છે.' વાત સાચી કે દીકરી પાસેથી પૈસા લેવાનું કોઈ માતા-પિતાને ન જ ગમે. પણ દીકરી હવે કદાચ ઘરમાં જ રહેવાની છે, સાસરે નથી જવાની અથવા બીજા લગ્ન નથી કરવાની, તેવા સંજોગોમાં તેનો ખર્ચ પિતા કે ભાઈ પર જ આવે. દીકરી કમાતી હોય તો તેણે સમજીને જ ઘરમાં મદદ કરવી જોઈએ. ઘણી વખત દીકરીની માતા કહેતી હોય કે, 'દીકરી થોડી ભારે પડે.', હા... એ વાત સાચી કે દીકરી ભારે ન જ પડે. પણ જ્યારે દીકરી બાકીની તમામ જિંદગી ભાઈ-ભાભી સાથે જ રહેવાની હોય ત્યારે તેણે આર્થિક મદદ તો કરવી જ જોઈએ. સાથે સાથે ઘરના કામમાં પણ મદદ કરવી જોઈએ. હું કંઈ ન કરૃં, હું મારા બાપના ઘરે છું, હું કમાવું છું, મારી પાસે રૂપિયા છે. એવું બધું અભિમાનથી કહીને ભાભી પર રૂઆબ ન કરવો જોઈએ. ઘરમાં રહો છો, તો આર્થિક-શારીરિક બંને મદદ કરવી એ ફરજ છે.

મોટાભાગે માતાપિતા દીકરા-પુત્રવધૂ સાથે રહેતા હોય છે. વૃદ્ધ સાસુ ૬૦-૬૫ વર્ષની ઉંમરે પણ સત્તા નથી છોડી શકતા, પુત્રવધૂ પર કડપ રાખે છે. પોતાની મરજીથી ઘર ચલાવે છે. પુત્રવધૂ ૪૫-૫૦ની ઉંમરે પણ સાસુના ભય હેઠળ જીવતી હોય છે. દીકરો પણ પોતાના પરિવાર અને માતા પિતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા સંઘર્ષ કરતો હોય છે. દીકરીઓને આવી જવાબદારી નથી હોતી. દિવસમાં એકાદ વાર ફોન પર વાત અને અઠવાડીયે એકવાર માતા પિતાને મળીને ફરજ પુરી કરે છે. વળી, સાસરેથી આવેલી દીકરીના માનપાન પણ વધારે હોય છે. માતા પિતાની બીમારી વખતે પણ દીકરીના સાસરાની જવાબદારીને વધુ મહત્ત્વ અપાય છે. દિવસમાં એકાદ કલાક માતા પિતાને જોવા આવીને ફરજ પૂરી કરે છે. બધી જ જવાબદારી પુત્રવધૂની હોય છે.

દીકરીઓનો હક્ક નથી એમ નથી કહેતી, પણ જ્યાં લાગણીના સંબંધો હોય, ભાઈ બહેનના સંબંધો હોય ત્યાં વારસા કરતા વ્હાલને અને સંપત્તિ કરતા સંબંધને મહત્ત્વ પહેલા આપવું જોઈએ. આજે દીકરીઓને એટલું જ કહીશ કે ભાઈ મોટો હોય કે નાનો, તેના ખભે હાથ મૂકીને, ગળે લગાવીને એટલું કહેજો કે મમ્મી પપ્પાની જવાબદારી આપણા બંનેની છે... બસ આટલું કહેવું જ મહત્ત્વનું છે, સમાન હક્ક માટે સમાન ફરજ અનિવાર્ય છે.

- દિપા સોની, જામનગર.

જો આપને આ પોસ્ટ ગમી હોય તો શેર કરો...