દેવભૂમિ દ્વારકા ફાઉન્ડેશન દ્વારા પાવન નગરી દ્વારકાના વિકાસ અને પ્રવાસનને ઉત્તેજન માટેના સૂચનો

સર્વાંગી વિકાસ સાથે બુનિયાદી સુવિધાઓ જરૃરીઃ

પાવન નગરી દ્વારકાના વિકાસ માટે રાજ્ય સરકારને ઉદ્દેશીને દેવભૂમિ દ્વારકા ફાઉન્ડેશને કેટલાક સૂચનો કર્યા છે, જે પ્રસ્તુત છે. યાત્રાધામ દ્વારકાના હોટેલ ઉદ્યોગને ર૪ કલાક મીટરથી પાણી

યાત્રાધામ દ્વારકાની વસતિ લગભગ ૧૦ હજાર આસપાસ છે, જ્યારે વાર્ષિક સરેરાશ એકાદ કરોડ લોકો આ યાત્રાધામની મુલાકાત લે છે. પાણી એ હોટેલ ઉદ્યોગના અસ્તિત્વ માટે પાયાની જરૃરિયાત છે. છેલ્લા ઘણાં સમયથી પાણીની ખેંચને લઈને આગામી દિવસોમાં-પાણીની ઉપલબ્ધી એ અગત્યનું અંબ બની રહેશે. સમગ્ર દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો દરિયાઈ વિસ્તાર હોય, ભૂગર્ભ જળની ગુણવત્તા સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન સતત બદલાતી રહેતી હોય, દ્વારકાને ડીસેલીનેસન પ્લાન્ટથી દરિયાઈ પાણીને ઉપયોગ લાયક બનાવીને મીટર સપ્લાય કરવાનું સૂચન છે.

દ્વારકા રીંગ રોડ

અગાઉ પાસ થયેલ રીંગ રોડ અંગે તાત્કાલિક અમલવારી કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં દ્વારકાથી ઓખા અને શિવરાજપુરનો ટ્રાફિક દ્વારકાથી બાયપાસ કરી શકાય અને શહેરમાં ટ્રાફિકનું ભારણ ઘટાડી શકાય. દ્વારકાને સાંકળતા રસ્તાઓ જેમ કે ચારકલા રોડ, જામનગર રોડ, નાગેશ્વર રોડ તેમજ ઓખા-શિવરાજપુર રોડ પર દબાણ હટાવીને વૃક્ષારોપણ થકી ગ્રીન દ્વારકાનું નિર્માણ કરી શકાય. અહીં અમારૃ ફાઉન્ડેશન વહીવટી તંત્ર જોડે સંકલનમાં રહીને ભવિષ્યમાં ઉછેર અંગેની જવાબદારી લેવા તૈયાર છે.

ટેમ્પલ સ્ક્વેર યોજના અમલીકરણ

દાયકાઓ અગાઉ અમદાવાદ સ્થિત સેપ્ટ યુનિ. દ્વારા દ્વારકામાં ટેમ્પલ સ્ક્વેર યોજના રજૂ કરેલ છે. આયોજનનના ભાગરૃપે જગતમંદિર આસપાસના વિસ્તારનું આયોજન અને વિસ્તરણ અંગેની જે જોગવાઈઓ છે તેને ભવિષ્યના ટ્રાફિકને ધ્યાનમાં લઈને રી-સર્વે કરાવવો અને કાર્યવાહીનું તાત્કાલિક અમલીકરણ કરાવવું. હાલમાં હાઈ ટ્રાફિક દિવસો જેમ કે પૂનમ, જન્માષ્ટમી, દિવાળી, હોળી તેમજ ડિસેમ્બરમાં ક્રિસ્મસની રજાઓમાં ઉમટી પડતા યાત્રાળુઓને ધ્યાનમાં લેતા મંદિરના વિસ્તારોમાં મોટાપાયે ગીચતા જોવા મળે છે. આ સંજોગોમાં ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ, ફાયર સેફ્ટી અને યાત્રીઓના જાનમાલના રક્ષણ અંગે ઘણાં પ્રશ્નો ઉપસ્થિત થઈ શકે તેમ છે.

પબ્લિક ટોઈલેટ અને રખડતા ઢોરની સમસ્યા

રાજ્ય સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં સમગ્ર દ્વારકાની સફાઈ અંગે હાથ ધરાયેલ કામગીરી આવકારદાયક છે, પરંતુ વધતા જતા ટ્રાફિક અને ગીચતાના સંદર્ભે રખડતા ઢોરની સમસ્યા તાત્કાલિક ઉકેલ માંગે છે. આ અંગે રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા હાથ ધરાયેલ કામગીરી પ્રશંસનીય છે. એ જ રીતે દ્વારકામાં પણ એનિમલ હોસ્ટેલ (દ્વારકાના ભાગોળે) આયોજન કરી શકાય અને રખડતા ઢોરથી છૂટકારો મેળવી શકાય છે. આ ઉપરાંત દ્વારકામાં કાર્યરત પે-એન્ડ યુજ ટોઈલેટની હાલત પણ દયનીય હોય, સફાઈના કોન્ટ્રાક્ટ અન્ય પ્રાઈવેટ એજન્સીને આ કામગીરી સોંપી શકાય. આ અંગે ઈન્દોર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા નમૂનારૃપ કામગીરી પબ્લિક પ્રાઈવેટ પાર્ટનરશીપમાં થયેલ છે જે મોડેલ અહીં અને દરેક લોકેશન જેમ કે ગોમતી ઘાટ, રૃક્ષમણી મંદિર, ઈસ્કોન ગેઈટ, નાગેશ્વર મહાદેવ વગેરે લોકેશન પર અમલી બનાવી શકાય તેમ છે.

દરિયાઈ પ્રવાસન-વોટર સ્પોર્ટસ

દ્વારકા યાત્રાધામ ઉપરાંત વૈકલ્પિક પ્રવાસન અંગે ખૂબ જ મોટી સંભાવનાઓ રહેલી છે. જેમાં દરિયાઈ પ્રવાસન મુખ્ય સ્ત્રોત બની શકે છે. રોડ, રેલવે અને હવાઈ કનેક્ટિવિટી ઉપરાંત અહીં ક્વોલિટી હોટેલ અને રિસોર્ટસની ઉપલબ્ધતાને ધ્યાનમાં લેતા આ સમગ્ર વિસ્તાર દરિયાઈ પ્રવાસન ક્ષેત્રે પણ સમગ્ર દેશમાં ડંકો વગાડી શકે તેમ છે. અહીં આસપાસના વિસ્તારોમાં બરડિયા, ઓખામઢી, શિવરાજપુર, મૂળવેલ જેવા ખૂબ જ સુંદર સમુદ્ર બીચ ઉપરાંત ઓખાની આસપાસ ચૂસણા, દબદબા, અજાડ જેવા ટાપુઓ આવેલ છે.

જો કે, હાલમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને ધ્યાનમાં લઈને કલેક્ટરે તેઓની સત્તાની રૃએ આ ટાપુઓની મુલાકાત અંગે મનાઈ ફરમાવતું જાહેરનામું બહાર પાડેલ છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એ કોઈપણ સરકારની ટોપ પ્રાયોરિટી હોય તે અંગે કોઈ ફરિયાદ નથી, પરંતુ જો આ ટાપુઓ પર પેરામિલિટ્રી ફોર્સ જેમ કે બી.એસ.એફ. કે હોમ ગાર્ડસની મદદથી ચોક્કસ સ્કિનિંગ પછી જો મુલાકાતીઓને જવાની પરવાનગી આપવામાં આવે તો રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો અગત્યનો પ્રશ્ન હલ કરી શકાય. હાલમાં આ ટાપુઓ પર કોઈ જ અવર-જવર ના હોય, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અંગે આ ટાપુઓ વધારે જોખમી છે.

આ ઉપરાંત હાલમાં બેટદ્વારકા માત્ર ઓખા જેટીથી જોડાયેલ છે. ઓખામાં જેટી ખૂબ જ જર્જરિત હાલતમાં છે અને આ ઉપરાંત ઓખા જેટીમાં પાર્કિંગ વ્યવસ્થા પણ અપૂરતી હોય, હાઈ ટ્રાફિકના દિવસોમાં પાર્કિંગ ઓખાની બજાર સુધી (જ્યાંથી જેટી લગભગ ર કિ.મી. જેટલી દૂર છે) પહોંચી જાય છે. બીજી બાજુ ઓખા-બેટદ્વારકાને જોડતો સિગ્નેચર બ્રીજની કામગીરી હાલમાં ચાલં હોય, આગામી દિવસોમાં ઓખા જેટીની જરૃરિયાત બેડદ્વારકા માટે નહિંવત્ થઈ જાય તેવી શક્યતાઓ છે. આ સંજોગોમાં વોટર સ્પોર્ટસ, સ્કૂબા ડાઈવિંગ, અને દરિયાઈ સફર માટે અતિ આધુનિક જેટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નવવિકસિત બગીચા, ઘેવાડથી ઓખામઢી સુધીમાં ક્યાંય પણ વિક્સાવવામાં આવે (જ્યાં દરિયા કિનારે વિપુલ પ્રમાણમાં સરકારી જમીનો છે) આ ઉપરાંત અહીં મોટેભાગે દરિયા કિનારો નેશનલ હાઈ-વે સીધો અપ્રોચ મળી શકે તેમ છે. આગામી દશકાઓમાં થનારા ટ્રાફિકને ધ્યાનમાં લેતા દરિયાઈ પ્રવાસન ક્ષેત્રે એક નવો આયામ બનાવી શકાય છે. આ ઉપરાંત ભવિષ્યમાં સુરત, મુંબઈ અને કચ્છ જેવા દરિયાઈ વિસ્તારો સાથે રો-રો ફેરી સર્વિસ દ્વારા દ્વારકાને જોડી શકાય. દ્વારકા અને કચછની સમુદ્ર કનેક્ટિવિટી બન્ને વિસ્તારોમાં પ્રવાસન વિકાસના નવા દ્વારો ખોલી શકે તેવી શક્યતાઓ છે.

રાજાધિરાજ મ્યુઝિયમ-લેસર શો

ગુજરાતની પવિત્ર ભૂમિએ બે મોહન આપ્યા- એક રાજાધિરાજ દ્વારકાધીશજી અને બીજા આપણા રાષ્ટ્રપિતા શ્રી મહાત્મા ગાંધીજી. પોરબંદર અને દ્વારકા બન્ને ૧૦૦ કિલોમીટરમાં આવેલ છે અને નેશનલ હાઈ-વે પ૧ કે જેનું હાલમાં વિસ્તરણ થયેલ છે, તેનાથી જોડાયેલા છે. દ્વારકાથી નજીકનું એરપોર્ટ પણ પોરબંદર છે. તાજેતરમાં રાજ્યની રાજધાની ગાંધીનગરમાં રાજ્ય સરકારે-રાષ્ટ્રપિતા ગાંધીજી અંગેનું સ્મારક-દાંડી કૂટિર-વિશ્વકક્ષાના મહામાનવના જીવનદર્શન કરાવતું સ્મારક બનાવેલ છે જે ખૂબ જ આવકારદાયક પગલું છે. સંભવિત રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજી અંગે આવું સ્મારક ભાગ્યે જ અન્ય કોઈ સ્થળોએ હશે. આવુ જ ભવ્ય સ્મારક રાજાધિરાજ દ્વારકાધીશજીએ, સ્વયં પોતાની રાજધાની રૃપે વિક્સાવી. હજારો વર્ષો પહેલા માત્ર ૧૧ વર્ષની વયે, માતૃભૂમિ મથુરા છોડીને આ પાવનભૂમિને પોતાની કર્મભૂમિ બનાવી. સમગ્ર વિશ્વની ધર્મ સત્તા અને પુરાણો મુજબ આજની દ્વારકા એ વિશ્વની પ્રથમ લોકશાહી છે. આ સ્મારક વૈશ્વિક દરજ્જાનું બની રહે અને અહીં આવનાર યાત્રિકોને ભગવાન દ્વારકાધીશજીના સમગ્ર જીવનને નજીકથી જાણવાનો અવસર મળે તેવું બેનમુન આયોજન થાય તે માટે દેવભૂમિ દ્વારિકા ફાઉન્ડેશન સતત પ્રયત્નશીલ છે. આ ઉપરાંત લાઈટ-સાઉન્ડ અને લેઝર ટેકનોલોજીના સમન્વય થકી રાજધિરાજ દ્વારકાધીશજીની ગાથાને જીવંત કરી શકાય.

રાવળા લેઈક અને ઓડીટોરિયમ

રાજ્ય સરકારના ટુરીઝમ વિભાગ દ્વારા કરોડોના ખર્ચે દ્વારકાની મધ્યમાં રાવળા તળાવનું આધુનિકરણ કરવામાં આવેલ છે, પરંતુ આગમય કારણોસર અહીં ખાસ કોઈ એક્ટિવિટી થતી ના હોય, રાજકોટ ઈશ્વરિયા પાર્કની જેમ અહીં શહેરની બરાબર વચ્ચે આવેલ તળાવને ધમધમતું કરવા માટે અહીં કાયમી ધોરણે સાંસ્કૃતિક અને પ્રવાસનને અનુરૃપ કાર્યક્રમો જેવા કે લેસર શો, વોટર શો, મ્યુઝિકલ ફાઉન્ટેન, ક્રાફ્ટ બજાર જેવા આકર્ષણો શરૃ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત ઈસ્કોન ગેઈટ પર જ શ્રી દ્વારકાધીશ મંદિર ટ્રસ્ટ પાસેનું યાત્રિક નિવાસ આવેલ છે જે લાંબા સમયથી બંધ છે. જે જગ્યા પર આધુનિક ઓડીટોરિયમ બનાવવા અમારી લોકોની દરખાસ્ત છે. જે દ્વારકાના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો ઉપરાંત યાત્રિકો માટે આશીર્વાદરૃપ બની શકે તેમ છે.

પાર્કિંગ મેનેજમેન્ટ

રાજ્ય સરકાર ટુરીઝમ વિભાગ દ્વારા કરોડોના ખર્ચે પે પાર્ક ધીરૃભાઈ અંબાણી માર્ગ પર બનાવેલ છે. આ પાર્કિંગ પોઈન્ટથી જગત મંદિરનું લોકેશન લગભગ એકાદ કિલોમીટર જેટલું હોય, યાત્રિકો ખાસ કરીને સિનિયર સિટીઝન્સ માટે ખૂબ અગવડતા દાયક છે. હાલમાં પાર્કિંગ દ્વારકા નગરપાલિકા દ્વારા મેનેજ કરવામાં આવે છે. અહીં પબ્લિક પ્રાઈવેટ પાર્ટનરશીપમાં આવતા યાત્રિકો માટે વધારાની સુવિધાઓ જેમ કે ઈ-વ્હિકલ શટલ સર્વિસ દ્વારા આપી શકાય. આ ઉપરાંત પાર્કિંગમાં યાત્રિકોની સુવિધા અર્થે અમુક દુકાનો જે ઓલરેડી મેઈન્ટેન્સના અભાવે જર્જરિત હાલતમાં હોય, રિનોવેટ કરીને અને એટીએમ, એક્સપ્રેસ કાર વોસ, સોવેનિયર શોપ વગેરે જેવી મુલ્યવર્ધીત સેવાઓ આપી શકાય. જે અંતે દ્વારકામાં ટુરીઝમ કોર્પોરેશનની કામગીરી અંગે સારા અનુભવમાં બદલી શકાય અને આ પાર્કિંગ પોઈન્ટને નમૂનારૃપ બનાવી શકાય.

માર્કેટીંગ સપોર્ટ

રાજ્ય સરકાર દ્વારકા ખૂબ જ સારી રીતે  ગુજરાતના પ્રવાસનના પ્રમોશન માટે નમૂનારૃપ કામગીરી થઈ રહી છે. ટુરીઝમ કોર્પોરેશન દ્વારા થતાં માર્કેટીંગ કઈમ્પેનમાં દ્વારકા વિસારાય છે. અગાઉના દાયકામાં થયેલ 'ખુશબુ ગુજરાત કી' કેમ્પેઈન થકી સમગ્ર ગુજરાત અને ખાસ કરીને દ્વારકાના પ્રવાસનમાં સારો એવો ઉછાળો આવેલ છે. છેલ્લા એકાદ દાયકામાં દ્વારકામાં ઘણી બધી હોટેલ રીસોર્ટસ બ્રાન્ડના આમગન સાથે હજુ દ્વારકા માટે પ્રવાસન વિકાસની અપાર સંભાવનાઓ રહેલ છે. આ તકે ટુરીઝમ કોર્પોરેશન અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા શિવરાજપુરના પ્રમોશનમાં માત્ર શિવરાજપુરને બદલે જો શિવરાજુપર-દ્વારકા શબ્દ વાપરવામાં આવે તો સમગ્ર વિસ્તારને આ પ્રમોશનનો લાભ મળી શકે.

હોપ ઓન હોપ-દ્વારકા બસ સેવા

તાજેતરમાં ટુરીઝમ કોર્પોરેશન દ્વારકા 'દેખો અમદાવાદ' નામથી અમદાવાદમાં હોપ ઓન-હોપ ઓફ બસ શરૃ કરવામાં આવેલ છે. અહીં દ્વારકામાં ઘણી જ બધી ટુરીઝમ સાઈટ્સ આવનાર યાત્રિકોને 'અનસીન દ્વારકા'નો અનુભવ આપવા માટે આવી બસ શરૃ થાય તે ખૂબ જ જરૃરી છે. પ્રાઈવેટ ટુર ઓપરેટર દ્વારા જરૃરી તમામ લોકલ સપોર્ટ આપવા અમારા ફાઉન્ડેશન તૈયાર છે. એક સર્વેને આધારે આ અનસીન દ્વારકા ટુર સવારથી સાંજ એમ પૂરા દિવસ માટે કરાવી શકાય. આ અંગ અગાઉ ટુરીઝમ કોર્પોરેશનમાં કરેલ રજૂઆતને હકારાત્મક પ્રતિભાવ મળેલ છે, પરંતુ તાજેતરમાં આવેલ લોકડાઉનને કારણે આની અમલવારી હજુ થઈ શકેલ ના હોય, તાત્કાલિક આ યોજનાનો અમલ થવો જરૃરી છે.

દ્વારકા યાત્રાધામના વિકાસ માટે દ્વારકાને ફૂલ ટાઈમ-આઈ.એ.એસ. કક્ષાના ઓફિસરની નિમણૂક તાત્કાલિક અસરથી કરવામાં આવે તે જરૃરી છે. આમ થવાથી દ્વારકા યાત્રાધામને યોગ્ય સંકલનનો લાભ મળે તેમછે. જે લાંબા ગાળાના આયોજનમાં મદદરૃપ થાય તેમ છે. આ ઓફિસર દ્વારકાધીશ મંદિરના વહીવટ ઉપરાંત બેટદ્વારકા, શિવરાજપુરથી કુરંગા આમ લગભગ ૬૦ કિ.મી. એરિયામાં સમગ્ર ટાઉન પ્લાન ડેવલપમેન્ટ પ્લાન અને પ્રવાસન એમ તમામ બાબતો માટે નિર્ણાયક ઓથોરીટી બને. આમ સમયબદ્ધ રીતે માળખાકીય સવલતોનો વિકાસ સાથ અને આવનાર યાત્રીઓની સુખ સુવિધામાં વધારો થાય એ માટે ઓફિસર ઓન સ્પેશિયલ ડ્યુટીની નિમણૂક તાત્કાલિક અસરથી કરવા માટે અમારૃ સજેસન છે.

ગુજરાતમાં ગુંજશે 'ખેલા હોબે'... મત મેળવવા ખોબે ખોબે...

વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ-એનસીપી-'આપ' અને તૃણમુલ કોંગ્રેસનું ગઠબંધન?

અમદાવાદ/જામનગર તા. રરઃ રાજકોટના મેળા કલેક્ટરે આ વર્ષે પણ મોકૂફ રાખ્યા હોવાના અંગુલી નિર્દેશ સાથે મુખ્યમંત્રી વિજયભાઈ રૃપાણીએ ગઈકાલે જ સંકેત આપી દીધા હતાં કે આ વર્ષે પણ સાતમ-આઠમના મેળાઓને કદાચ મંજુરી મળી શકશે નહીં, જો કે રૃપાણી સરકારની કેબિનેટ પછી કોઈ નક્કર જાહેરાત થવાની સંભાવના પણ ગઈકાલથી જ જણાવાઈ રહી હતી.

રાજ્ય સરકારો હાથ ઊંચા કરી દેશે?

ઉત્તરપ્રદેશ અને પંજાબની જેમ ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ પણ વર્ષ ર૦રર માં જ આવી રહી છે, ત્યારે વિજયભાઈએ કેટલાક નિર્ણયો 'જરા હટકે' કરવા પડે તેમ છે, પરંતુ કોરોનાની બીજી લહેરે વેરેલા વિનાશ અને તેના સંદર્ભે ભાજપ સરકારોની બગડેલી ઈમેજને ધ્યાને લઈને મેળાઓની મંજુરી આપવાનું ટાળવું પડે. સુપ્રિમ કોર્ટે 'માનવીની જિંદગીથી વધુ મહત્ત્વનું કાંઈ નથી' તેમ જણાવીને રોજગાર અને આર્થિક નુક્સાન વગેરે મુદ્દાઓનો છેદ ઊડાડી દેતા રાજ્ય સરકારો હવે સુપ્રિમ કોર્ટ અને કેન્દ્રની ગાઈડલાઈન્સનો સંદર્ભ આપીને કેટલાક નિર્ણયો લેવા લાગી છે, જ્યારે યુપી અને કેરળ જેવી કેટલીક રાજ્ય સરકારોને આ પહેલા જ સુપ્રિમ કોર્ટની નારાજગી પણ વહોરવી પડી છે. વર્તમાન સમયમાં ખોબે ખોબે મતો મેળવવા માટે લેવાતા નિર્ણયો ત્રીજી લહેર આવે અને ભયાનક બને તો બૂમરેંગ પૂરવાર થાય તેમ હોવાથી રાજ્ય સરકારો ફૂંકી ફૂંકીને કદમ ઊઠાવી રહી છે, તેથી કેટલીક રાજ્ય સરકારો પણ જિલ્લા તંત્રો ઉપર જન્માષ્ટમીની ઉજવણી અને શ્રાવણી મેળાઓ યોજવા અંગે નિર્ણયો લેવાનો બોજ ઢોળી દઈને હાથ ઊંચા કરી શકે છે.

મહત્ત્વના મુદ્દાઓ દબાવવાનું સફળ મેનેજમેન્ટ?

આગામી વર્ષે વિધાનસભાની ચૂંટણીઓના કારણે જ રાષ્ટ્રીય કક્ષાએ રાજનૈતિક સમિકરણો પણ બદલી રહ્યા છે. ઓક્સિજનના અભાવે કોઈ મૃત્યુ થયા નથી, તેવો દાવો રાજ્ય સરકારોના રિપોર્ટીંગના આધારે કેન્દ્રે કર્યો હોવાનો વિવાદ હવે નિરર્થક છે, અને તેમ કરીને જે હજારો લોકો ઓક્સિજન વિના તરફડી તરફડીને મૃત્યુ પામ્યા છે, તેઓના આત્માને તથા તેના પરિવારજનોની લાગણીઓને દુભાવવાનું બંધ થવું જોઈએ. કિસાન આંદોલન, બેરોજગારી, મંદી, મોંઘવારી, પેટ્રોલ-ડીઝલના તોતિંગ ભાવ અને ખાડે જઈ રહેલા અર્થતંત્ર જેવા મહત્ત્વના વિષયો પરથી ધ્યાન હટાવવાની આ 'ટ્રેપ'માં ફસાઈને કરાતો રાજકીય કોલાહલ અને સંસદની ખોરવાતી રહેતી કાર્યવાહીનો એકંદરે રાજકીય ફાયદો પણ કદાચ શાસક પક્ષને જ થતો હશે, કારણ કે મહત્ત્વના મુદ્દાઓનો જવાબ સંસદમાં આપવો જ ન પડે અને ઓછું રાજકીય નુક્સાન કરતા મુદ્દાઓ જ દેશની સર્વોચ્ચ મહાપંચાયતમાં ચર્ચાય તેવી સ્થિતિનું નિર્માણ થઈ રહેલું જણાય છે. સીએએ-એનઆરસીનો મુદ્દો પણ આ જ હેતુથી ઉછળાયો હશે.

પંજાબમાં ઘીના ઠામમાં ઘી?

પંજાબમાં સિદ્ધુએ ૬ર ધારાસભ્યો સાથે સુવર્ણ મંદિરમાં માથું ટેકવ્યું અને તે પહેલા અમરિન્દરસિંહે ભોજન સમારંભ યોજ્યો- આ બન્ને પ્રસંગે એકબીજાને નીચા દેખાડવાનો પ્રયાસ થયો, અને અમરિન્દરસિંહ વિષે કરેલા કેટલાક નિવેદનો બદલ સિદ્ધુ માફી માંગે તો જ મેળ પડશે, તેવું વલણ મુખ્યમંત્રીના જુથે લીધું, તે કારણે પંજાબ કોંગ્રેસના બે ફાડિયા થઈ જશે, તેવી આશા કદાચ અકાલીઓને હશે, પરંતુ છેલ્લે સોનિયા ગાંધીના ઈશારે સિદ્ધુ માફી માંગી લે, અને ઘીના ઠામમાં ઘડી પડી રહે, તેવો જ અંજામ અપેક્ષિત હોઈ શકે.

યુપીમાં માયાવતીનો નવો દાવ!

ઉત્તરપ્રદેશમાં તો અજબ-ગજબના ખેલ રચાઈ રહ્યા છે. મોટાભાગના ભૂદેવો યુપીમાં ભાજપથી નારાજ હોવાથી જ માયાવતી હવે બ્રાહ્મણ સંમેલનો યોજીને ભાજપને પડકારી રહ્યા હોવાનું ચિત્ર ઊભું કરાય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં કેટલાક નારાજ બ્રાહ્મણ સમુદાયો માયાવતીની પાર્ટી બસપા તરફ ઢળી જાય, તો તેનો પરોક્ષ ફાયદો તો ભાજપને જ થાય.

જો કે, વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં આ વર્ષે કોંગ્રેસ-બસપા-સપા-ઓવૈસી તથા અન્ય પાર્ટીઓ મહાગઠબંધન કરીને એક સામે એક ઉમેદવાર જ મેદાનમાં ઉતારે તો ત્યાં ભાજપ સરકારની વિદાય નિશ્ચિત બની જાય, પરંતુ અત્યારે તો તેવા કોઈ સંજોગો દેખાઈ રહ્યા નથી. આમ પણ આ પ્રકારના મહાગઠબંધનના પ્રયાસો ચૂંટણી જાહેર થાય, તે સમયે જ ગતિ પકડતા હોય છે.

ગુજરાતમાં રચાશે વર્ષ-ર૦ર૪ ની બુનિયાદ?

ગુજરાત આઝાદી પહેલા સ્વાતંત્ર્ય ચળવળ અને આઝાદી પછી શાસન-સત્તા પ્રાપ્તિમાં વખતોવખત પરિવર્તનની પ્રયોગશાળા જેવું રહ્યું છે. જુદી જુદી પદ્ધતિથી તે સમયે દોઢ સદીથી ચાલી રહેલી સ્વાતંત્ર્ય ચળવળને અહિંસક સત્યાગ્રહોનું સ્વરૃપ ગાંધીજીએ આપ્યું, તો સરદાર પટેલે કડક વલણ અપનાવ્યું હતું, તે બન્ને મહાપુરુષો ગુજરાતી હતાં. આઝાદી પછી ગાંધીજીના માર્ગદર્શન હેઠળ જ નવી રાજકીય વ્યવસ્થાઓ ઊભી થઈ, અને સરદાર પટેલે રાજ-રજવાડાઓ-નવાબી રાજ્યોને એક કરીને અખંડ રાષ્ટ્રનું નિર્માણ કર્યું. ઈન્દિરા ગાંધીએ કટોકટી જાહેર કરી, તે પહેલા ગુજરાતમાં જ કોંગ્રેસ વિરોધી પક્ષોએ જનતા મોરચાની સરકાર બનાવી હતી, જેના મુખ્યમંત્રી બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ હતાં. તે પછી કટોકટીના કારણે કેન્દ્રમાં કોંગ્રેસે સત્તા ગુમાવી તેની પાછળ પણ ગુજરાતની જેમ જ રાષ્ટ્રીય કક્ષાએ તે સમયના વિપક્ષોની એક્તા જ યશભાગી રહી હતી. ગુજરાતમાં 'જનતા મોરચા'ના સફળ પ્રયોગે જ પ્રેરણા આપી અને કટોકટી પછીની ચૂંટણીમાં જયપ્રકાશ નારાયણના માર્ગદર્શન હેઠળ તે સમયના કોંગ્રેસ વિરોધી તમામ વિપક્ષો એકજુથ થયા હતાં અને કેન્દ્રમાં જનતા પાર્ટીની સરકાર રચાઈ હતી, જો કે તે ગઠબંધન નહીં પણ 'જનતા પાર્ટી' નામની એક જ પાર્ટીની સરકાર ગણાવાઈ હતી.

જો કે, તેમાં જુદી જુદી વિચારસરણી ધરાવતા પક્ષો સામેલ હોવાથી જનતા પાર્ટીની મોરારજી દેસાઈ સરકાર બે-અઢી વર્ષમાં જ તૂટી હતી અને કોંગ્રેસ પાર્ટીની ઈન્દિરા ગાંધીની સરકાર ફરી સત્તામાં આવી હતી.

ગુજરાતમાં 'ખેલા હોબે' પછી દેશમાં મમતા વિરૃદ્ધ મોદી?

ગઈકાલે એવા અહેવાલો આવ્યા હતાં કે ગુજરાતમાં પણ તૃણમુલ કોંગ્રેસ દાવ અજમાવશે. મમતા બેનર્જીએ ગુજરાતના લોકોને ઉદ્દેશીને કરેલા કોઈ પ્રવચનની ચર્ચા જોર પકડી રહી છે, જો કે 'શહીદ દિન'ની ઉજવણીના નામે મમતા બેનર્જીએ વિવિધ પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં પોતાનો સંદેશ પહોંચાડીને વર્ષ ર૦ર૪ માં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિકલ્પ તરીકે પોતાની વડાપ્રધાનપદની દાવેદારી સ્થાપિત કરી દીધી છે. તેથી વર્ષ ર૦ર૪ માં લોકસભાની ચૂંટણીમાં વર્ષ ૧૯૭૭ ની જેમ બધા વિપક્ષો એક થઈને વર્તમાન શાસક ભાજપ સરકારને ધરભેગી કરી શકે છે, અને તેનું નેતૃત્વ મમતા બેનર્જી લઈ શકે છે. આ મેગા પ્લાનનો પ્રયોગ ગુજરાતથી જ કરવા હવે તૃણમુલ કોંગ્રેસનું નેટવર્ક ગુજરાતમાં વિસ્તારવાના પ્રયાસો થશે. આ પહેલા આમ આદમી પાર્ટીએ તો ભાજપને પડકારવા કમર કસી જ છે, હવે ગુજરાતમાં તૃણમુલ કોંગ્રેસ પણ દાવ અજમાવશે. જો કોંગ્રેસ-તૃણમુલ કોંગ્રેસ-આમ આદમી પાર્ટી અને એનસીપી વગેરે તમામ વિપક્ષો એક થઈને ગુજરાતમાં વર્ષ ર૦રર ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં 'એક સામે એક' ઉમેદવારની ગોઠવણ કરી શકશે, તો ભાજપનો વિજય મુશ્કેલ બની જશે, પરંતુ જો જુદા જુદા લડશે, તો ભાજપને સરળતાથી હરાવી શકાય તેમ નહીં હોય, ટૂંકમાં ગુજરાત પણ ગુંજશે હવે 'ખેલા હોબે...'

વરવાળા-શિવરાજપુર વચ્ચે કોસ્ટલ ટુરીઝમ બેલ્ટ વિકસાવો

છેલ્લા દોઢ દાયકામાં દ્વારકામાં ટુરીઝમ ડેવલોપમેન્ટના દીર્ઘદૃષ્ટા તત્કાલીન ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી અને હાલ દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ યાત્રાધામમાં ટુરીઝમ ડેવલોપમેન્ટનો પાયો નાખ્યા બાદ દોઢ દાયકાથી કેન્દ્ર તેમજ રાજય સરકારના વિવિધ ડેવલોપમેન્ટ પ્રોજેક્ટસ હેઠળ દ્વારકાના યાત્રાધામ તેમજ આસપાસના ધાર્મિક તેમજ ટુરીઝમની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વના સ્થળોનો ક્રમશઃ વિકાસ અવિરતપણે ચાલી રહ્યો છે. તાજેતરમાં બેટ-દ્વારકાના ડેેવલોપમેન્ટની વિવિધ ઘોષણાઓ તેમજ ગત વર્ષે શિવરાજપુરને બ્લ્યુ ફલેગ બીચના દરજ્જા પછી ઓખામંડળમાં ટુરીઝમની વિપુલ તકો જોતાં દ્વારકા હોટલ એસોસિએશનના પ્રમુખ તેમજ લોહાણા અગ્રણી નિર્મલભાઈ સામાણીએ રાજયના મુખ્યમંત્રી વિજયભાઈ રૃપાણી સાથેની મુલાકાતમાં શિવરાજપુર-વરવાળા વચ્ચે કોસ્ટલ ટુરીઝમ બેલ્ટ વિકસાવવા સાથે દ્વારકા ક્ષેત્રમાં ટુરીઝમ ડેવલોપમેન્ટ અને હોસ્પિટાલીટી ક્ષેત્રે વિવિધ વિકાસની શક્યતાઓ અંગે મુખ્યમંત્રીને રજૂઆત કરી હતી.

માધવપુર-સોમનાથ જેવી દરિયાઈ પટ્ટી

દ્વારકાના અગ્રણી બિઝનેસમેન નિર્મલભાઈ સામાણીએ મુખ્યમંત્રીને કરેલી રજૂઆત પૈકી સૌથી મહત્ત્વની રજૂઆતમાં દ્વારકા-શિવરાજપુર વચ્ચેના રસ્તાને વરવાળા નજીકના કામાક્ષી માતાજી મંદિર પાસેથી સીધો રસ્તો દરિયાઈ પટ્ટે શિવરાજપુર સાથે રસ્તા માર્ગે જોડવામાં આવે તો દ્વારકાથી શિવરાજપુર વચ્ચે માધવપુર અને સોમનાથ વચ્ચેનો દરિયાઈ રસ્તો પ્રવાસીઓનું આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે તેવી રીતે દ્વારકા શિવરાજપુરનો કોસ્ટલ રસ્તો પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની શકે. વધુમાં દ્વારકાથી શિવરાજપુર વચ્ચેનું અંતર પણ ઘટી શકે તેમ જણાવ્યું હતું.

એમ્યુઝમેન્ટ પાર્ક

શિવરાજપુરમાં દિલ્હીમાં અક્ષર મંદિર જેવું થીમ પાર્ક તેમજ એન્ટરટેઈન્મેન્ટ પાર્ક કોઈ ખાનગી પાર્ટીને કે સરકારી ભાગીદારીથી થીમ પાર્ક બનાવવામાં આવે તો દરરોજ હજારોની સંખ્યામાં યાત્રિકો આવે છે તેવા યાત્રિકો હિન્દુ ધર્મની સંસ્કૃતિ તેમજ અવનવી રાઈડઝનો અનુભવ લઈને જાય તેમજ દ્વારકામાં રોકાણ વધતાં સ્થાનીય ટુરીઝમને બુસ્ટઅપ મળતાં રોજગારીની વિપુલ તકો ઊભી થશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિમાં પણ વધારો થઈ શકે.

દ્વારકાના રાવળા તળાવના સ્થળે વોટર લેઝર શો

દ્વારકા યાત્રાધામમાં રાજય સરકાર દ્વારા ગત્ દાયકામાં કરોડોના ખર્ચે રાવળા લેક વિકસાવવામાં આવેલ છે, તે લાંબા સમયથી બંધ હાલતમાં છે જ્યાં ટુરીઝમ વધે તે હેતુ રેડી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રકચરની સ્થિતિમાં ત્યાં ભવ્ય વોટર લેઝર શો નું આયોજન કરવામાં આવે તો પ્રવાસીઓમાં મહત્ત્વનું આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની શકે તેમ જણાવ્યું છે.

ઈસ્કોન ગેઈટ નજીક ઓડીટોરીયમ

દ્વારકામાં વર્ષ દરમિયાન અંદાજિત ર૦૦ જેટલી ભાગવત કથા માટે ભાવિકો આવે છે અને દ્વારકાધીશજીના શિખર ઉપર ધ્વજાજી આરોહણ માટે પણ મોટી સંખ્યામાં ભાવિકો આવે છે એ અન્ય ધાર્મિક કાર્યો માટે દ્વારકા આવે છે. તો દ્વારકા દેવસ્થાન સમિતિ હસ્તક શહેરની મધ્યમાં ઈસ્કોન ગેઈટ પાસે વિશ્રામગૃહનું બિલ્ડીંગ આવેલ છે. જે હાલ જર્જરિત અને બંધ હાલતમાં છે. ત્યાં જો એક ઓડીટોરીયમ ઊભું કરવામાં આવે તો બહારથી આવતાં યાત્રિકો માટે વધુ એક ટુરીસ્ટ સુવિધા ઉપલબ્ધ થઈ શકે તેમ જણાવ્યું છે.

શિવરાજપુર બીચમાં પોલીસ ચોકી

રાજય સરકારના પ્રયાસોથી શિવરાજપુર બીચને બ્લ્યુ ફલેગ બીચનો દરજ્જો મળતા બીચની હજારો પ્રવાસીઓ મુલાકાત લ્યે છે. તો હાલની સ્થિતિ મુજબ પ્રવાસીઓની સુરક્ષા માટે દ્વારકા પોલીસ સ્ટેશનની હદમાં શિવરાજપુર બીચ આવે છે જે દ્વારકા પોલીસ સ્ટેશનથી ૧પ કિ.મી. દૂર આવેલ હોય, પ્રવાસીઓની સુરક્ષા અને સુખાકારી માટે શિવરાજપુર બીચની અલાયદી બીચ પોલીસ ચોકી મંજૂર કરી કાયમી ધોરણે પોલીસ રક્ષક ફાળવવામાં આવે તેવું આયોજન કરવા રજૂઆત કરાઈ છે.

જગત મંદિર નજીક ફાઈવસ્ટાર સેનીટેશન સેન્ટર

હાલમાં દ્વારકાધીશ મંદિર પાસે હજારોની સંખ્યામાં યાત્રાળુઓ આવે છે ત્યારે આસપાસના ર૦૦ મીટરના વિસ્તારમાં સેનીટેશનની કોઈ સુવિધા ન હોય એરપોર્ટમાં જેવું ફાઈવસ્ટાર કક્ષાનું સેનીટેશન સેન્ટર હોય છે તેવી સુવિધા ઊભી કરી તાત્કાલિક ધોરણે યાત્રિકોને પડતી હાલાકી દૂર કરવા મંદિર નજીક ફાઈવસ્ટાર સેનીટેશન સેન્ટર બનાવવા રજૂઆત કરાઈ છે.

દ્વારકા નગરી ફરતે રીંગ રોડ

દ્વારકા શહેર ફરતે વર્ષ-ર૦ર૧૦ માં દ્વારકાના ડેવલોપમેન્ટ પ્લાનમાં ભારે કોમર્શિયલ વાહનો માટે દ્વારકા ફરતે રીંગ રોડ મંજૂર કરાયેલ હતો જે બનાવવા માટે શહેરી વિકાસ વિભાગ દ્વારા ગ્રાન્ટની ફાળવણી કરવામાં આવે તેમજ તાત્કાલિક ધોરણે  રીંગ રોડનું કામ શરૃ કરવામાં આવે તો શહેરમાં પસાર થતાં ભારે વાહનોના કારણે થતા અકસ્માત અને બિનજરૃરી ટ્રાફિક ઘટતાં દ્વારકા યાત્રાધામના પવિત્ર વાતાવરણમાં ધ્વનિ પ્રદુષણ પણ ઘટી શકે તેમ હોવાનું જણાવ્યું છે.

અહેવાલઃ હસિત ઝાખરીયા

ટ્રાન્સપરન્ટ જ્યુડિશ્યરી... ગુજરાત હાઈકોર્ટની કાર્યવાહીનું જિવંત પ્રસારણઃ દેશમાં વગાડ્યો ડંકો

દેશમાં સરળ, ઝડપી અને સસ્તો ન્યાય મળે, તે પણ જરૃરીઃ

જામનગર/અમદાવાદ તા. ર૦ઃ ગઈકાલની ગુજરાત હાઈકોર્ટની કામગીરીનું લાઈવ સ્ટ્રીમીંગ યૂ-ટ્યૂબ પર શરૃ કરાયું. આ કારણે હવે લોકો હાઈકોર્ટમાં થતી સુનાવણી જિવંત પ્રસારણના માધ્યમથી પણ નિહાળી શકશે. ટ્રાન્સપરન્ટ જ્યુડિશ્યરી એટલે કે પારદર્શક ન્યાય પ્રણાલિની દિશામાં આ એક મહત્ત્વપૂર્ણ અને ક્રાંતિકારી કદમ છે. આ પહેલ કરીને ગુજરાત હાઈકોર્ટે દેશભરમાં ડંકો વગાડ્યો છે, અને નવો ઈતિહાસ રચીને ગુજરાત અને ન્યાયતંત્રનું ગૌરવ પણ વધાર્યું છે.

ગઈકાલે ગુજરાત હાઈકોર્ટના ૧૮ કોર્ટ રૃમની કાર્યવાહીનું જિવંત પ્રસારણ થયું. જે અરજદારો, વકીલો, પત્રકારો સહિત જનતાએ યૂ-ટ્યૂબના માધ્યમથી નિહાળ્યું. હવે કોર્ટની પ્રક્રિયા અને કાર્યવાહીથી સામાન્ય જનતા પણ માહિતગાર થઈ શકશે. બે દિવસ પહેલા દેશના ચીફ જસ્ટિસ એન.વી. રમન્નાએ આ નવતર પ્રયોગનો પ્રારંભ કરાવતા કહ્યું હતું કે આ પ્રયોગ થકી લોકોનો ન્યાય પ્રક્રિયા પર વિશ્વાસ વધુ દૃઢ થશે અને ટ્રાન્સપરન્સી એટલે કે પારદર્શિતા પણ જળવાશે.

એવા અહેવાલો પણ છે કે વર્ષ ર૦૧૮ માં સુપ્રિમ કોર્ટે ઓપન કોર્ટ અંગે સ્વપ્નિલ ત્રિપાઠી કેસમાં આપેલા ચૂકાદાના સંદર્ભે ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચીફ જસ્ટિસની ખંડપીઠની કાર્યવાહીનું જિવંત પ્રસારણ કરનારી દેશની પ્રથમ ગુજરાત હાઈકોર્ટ છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટે યૂ-ટ્યૂબ ચેનલને મળેલા લાખો વ્યૂ પ્રોત્સાહિત કરનારા છે. વર્ચ્યુઅલ જ નહીં, પરંતુ ફિઝિકલ કોર્ટનું પણ લાઈવ સ્ટ્રીમીંગ કરવાની વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ રહી હોવાના અહેવાલો ઉત્સાહ વધારનારા છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટની યૂ-ટ્યૂબના સબસ્ક્રાઈબર પણ વધી રહ્યા છે. જનતાને પીઆઈએલ જેવી સુનાવણી, જેમાં શૈક્ષણિક, ધાર્મિક કે સામાજિક સંદર્ભો હોય, તેના વ્યૂસર્સ ચાર હજાર સુધી પહોંચી જાય છે, જો કે ૮૦ થી ૧૦૦ જેટલા લોકો દરેક (૧૮) કોર્ટ રૃમને લાઈવ નિહાળી રહ્યા હોય તો તે સારો પ્રતિસાદ ગણાય. ર૬ મી ઓક્ટોબર ર૦ર૦ થી ગુજરાત હાઈકોર્ટે આ પ્રયોગ હાથ ધર્યો હતો અને ૧૭ જુલાઈ ર૦ર૧ ના દિવસે ચીફ જસ્ટિસે વર્ચ્યુઅલ માધ્યમથી નવા નિર્ણયનો અમલ શરૃ કરાવ્યો છે. કોરોનાકાળમાં વર્ચ્યુઅલ માધ્યમથી ચાલી રહેલી જ અદાલતોની કાર્યવાહીની નવી પદ્ધતિના અનુભવે જિવંત પ્રસારણને સફળ બનાવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અદા કરી છે.

ન્યાય પ્રક્રિયા પારદર્શક બને, તે ઘણું જ સાહસિક, ઐતિહાસિક અને ક્રાંતિકારી કદમ છે. હવે આ પ્રક્રિયામાં માત્ર ટોપ ટુ બોટમ જ્યુડિશ્યલ જ નહીં, પરંતુ એક્ઝિક્યુટીવ અદાલતો, મેજિસ્ટેરિયલ કોર્ટ, જેમ કે જિલા મેજિસ્ટ્રેટ, અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ, (એસડીએમ), મામલતદાર કોર્ટ વગેરેને પણ ક્રમશઃ આ નવત્તર પ્રયોગ હેઠળ આવરી લેવાથી પારદર્શિતા તો વધશે જ, પરંતુ ન્યાય પ્રણાલિને કવચિત કલંકિત કરી શકે તેવો કથિત ભ્રષ્ટાચાર પણ અંકુશમાં આવ્યા પછી નાબૂદ(!) થશે.

ન્યાય પારદર્શક હોવો જરૃરી છે. એટલો જ સરળ, ઝડપી અને સસ્તો હોવો પણ જરૃરી છે. આપણા દેશમાં એક જ પ્રકારના ગુન્હામાં એક જ પ્રકારની કલમો લાગુ કરાઈ હોય, તેવા કેટલાક અમીરો ઝડપભેર ઉચ્ચ અદાલતો કે સર્વોચ્ચ અદાલતો સુધી પહોંચીને જામીન, સ્ટે કે ન્યાયિક રક્ષણ મેળવી લેતા હોય છે. જ્યારે એ જ પ્રકારના ગુન્હામાં અને એ જ પ્રકારની કલમો હોવા છતાં ગરીબો કે મધ્યમ વર્ગિય લોકોને કાં તો પોલીસ કસ્ટડી મળે છે, અથવા તો જ્યુડિશ્યલ કસ્ટડી મળે છે. તે પછી પણ લાંબી કાનૂની અને ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં સામાન્ય માણસ (આમ આદમી) કાં તો થાકી-હારી જાય છે, અથવા તો નિચોવાઈ જાય છે. સિવિલ કેસોમાં પણ ન્યાય કે અંતિમ ફેંસલો આવવામાં દાયકાઓ પસાર થઈ જાય છે.

જામનગરનું જ દૃષ્ટાંત છે, જેમાં મનપાના બે અધિકારીઓને વર્ષ ર૦૦૧ ના એક કેસમાં દંડ ઉપરાંત બે વર્ષની જેલની સજા ફરમાવી છ. ભૂગર્ભ ગટરમાં બે દાયકા પહેલા બે સફાઈ કામદારોના ગુંગળાઈ જવાથી મૃત્યુ થયા હતાં, જેમાં બેદરકારીનો આરોપ લગાવી પોલીસ ફરિયાદ થઈ હતી. અત્યારે બે દાયકા પછી અદાલતે સજા સંભળાવી, ત્યારે આ બન્ને અધિકારીઓ નિવૃત્ત થઈ ગયા છે, અને હવે સજા સામે અપીલ કરી હોવાનું કહેવાય છે. અપીલ સાથે સજા પર સ્ટે મળતો હોવાથી હવે ઉપલી અદાલતમાં કેસ ચાલ્યા પછી આ પ્રકારના કેસોમાં સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી અપીલો થઈ શકતી હોય છે. હવે અપીલમાં બન્ને કર્મચારીઓ નિર્દોષ ઠરે, તો તેને પડેલી મુશ્કેલીઓનો પ્રશ્ન ઊઠે અને જો દોષિત ઠરે કે સજા યથાવત્ રહે તો પણ ફરીથી અપીલ અને તારીખ પે તારીખ!

આ પ્રકારની વ્યવસ્થામાં અદાલતોનો કોઈ વાંક નથી પણ આઝાદી પછી પણ ચાલી આવેલ બ્રિટીશ 'સિસ્ટમ' જવાબદાર છે. હવે દેશમાં સરળ, ઝડપી અને સસ્તો ન્યાય મળતો થાય, તે માટે દેશવ્યાપી ઝુંબેશ ચલાવવાની જરૃર છે, અને તેનું નેતૃત્વ પણ કોઈ ન્યાય ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા બિનરાજકીય અને નિઃસ્વાર્થ સેવાભાવનાથી તરબતર વ્યક્તિ કે સમૂહે કરવું પડશે.

દેશદ્રોહના કાયદાનો દૂરૃપયોગઃ સુપ્રિમ કોર્ટમાં સુનાવણીનો સારાંશઃ હવે માર્ગદર્શિકા ઘડાશે?

આઝાદીના ૭પ વર્ષની ઉજવણી કરવા જઈ રહ્યા છીએ, ત્યારે ગુલામીકાળનો કાયદો રદ્ ન કરવો જોઈએ?

નવી દિલ્હી તા. ૧૬ઃ ગઈકાલે સુપ્રિમ કોર્ટમાં એડિટર ગિલ્ડ ઓફ ઈન્ડિયા તથા રિટાયર્ડ મેજરે કરેલી અરજીની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રિમ કોર્ટે પણ કેટલાક સણસણતા સવાલો કર્યા હતાં, તે પછી દેશદ્રોહના કાયદાનો વિષય દેશવ્યાપી ચર્ચા અને સંવાદ-વાદ-વિવાદમાં ફેરવાઈ ગયો અને વિશ્લેષણો થવા લાગ્યા.

સુપ્રિમકોર્ટમાં અરજદારોએ રાજદ્રોહના કાયદાની કલમ ૧ર૪(એ) ને પડકારી અને તેને રદ્ કરવાની માંગણી કરતી અરજી કરી છે. તેના સંદર્ભે અદાલતે પણ ટકોર કરી હતી કે આઝાદી મેળવવા ચાલી રહેલી ચળવળ દરમિયાન અંગ્રેજ સરકારે ઘડેલા કાયદાને રદ્ કરી દેવામાં કેમ આવતો નથી? સ્વાતંત્ર્ય ચળવળને દબાવી દેવા મહાત્મા ગાંધી અને બાલ ગંગાધર તિલક, ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલે જેવા નેતાઓને ચૂપ કરાવવા અંગ્રેજો દ્વારા ગુલામીકાળમાં આ કાયદો બ્રિટિશરો લાવ્યા હતાં. આ કાયદો આઝાદીના ૭પવર્ષ પછી પણ અમલમાં રાખવો જરૃરી છે? તેવો સણસણતો સવાલ પણ પૂછવામાં આવ્યો હતો. જેના જવાબમાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી ઉપસ્થિત એટર્ની જનરલ વેણુગોપાલે કહ્યું કે, દેશવિરોધી શક્તિઓને લક્ષ્યમાં લઈને આ કાયદો અમલમાં રાખવો જરૃરી છે, પરંતુ સુપ્રિમ કોર્ટ તે અંગે માર્ગદર્શિકા ઘડી શકે છે. એક અરજદારના વકીલે કહ્યું કે, અમારા અરજદાર પણ એવું જ ઈચ્છે છે. દેશદ્રોહના કાયદાનો દૂરૃપયોગ થતો અટકાવવા માર્ગદર્શિકા હોવી જોઈએ.

સુપ્રિમ કોર્ટે તો એમ પણ કહ્યું કે, આઈટી એક્ટની કલમ ૬૬(એ) સર્વોચ્ચ અદાલતે નાબૂદ કરી હોવા છતાં તેનો કેવો દૂરૃપયોગ થતો રહ્યો, તે આપણી સામે જ છે. તેના કારણે જે લોકોને પરેશાની ઊઠાવવી પડી તેની જવાબદારી કોની? અદાલતે કહ્યું કે, અમે કોઈપણ રાજ્ય કે કેન્દ્ર સામે આંગળી ચીંધી રહ્યા નથી, પરંતુ આ વાસ્તવિક્તાને અવગણી શકાય તેમ પણ નથી.

ઈન્ડિયન પિનલ કોડની કલમ ૧ર૪(એ) માં દેશદ્રોહની જે પરિભાષા એટલે કે વ્યાખ્યા વર્ણવાઈ છે, તેનો આઝાદી પછી દૂરૃપયોગ જ થતો રહ્યો છે, જો કે મીડિયામાં છેલ્લા એક દાયકાના આંકડાઓ દર્શાવાઈ રહ્યા છે, તે ચોંકાવનારા છે. કલમ ૧ર૪(એ) માં કરાયેલ વ્યાખ્યા મુજબ કોઈપણ વ્યક્તિ સરકાર એટલે કે ગવર્નમેન્ટ વિરૃદ્ધ લોકો, કે તેવી વાતોનું સમર્થન કરે તો તેના પર દેશદ્રોહનો આરોપ મૂકાઈ શકે છે, તેવું વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ આ કલમમાં વપરાયેલા પ્રત્યેક શબ્દોના અર્થઘટનો અલગ અલગ રીતે થઈ રહ્યા છે, અને તેથી જ ગુંચવાડો ઊભો થતો અટકાવવા આ કલમને નાબૂદ કરવી કે તેમાં સુધારણા કરવી જરૃરી છે. દેશવિરોધી શક્તિઓના કરતૂતો, આતંકવાદ, દેશવિરોધી પ્રવૃત્તિઓ કે નિવેદનો, દેશના સાર્વભૌમત્વ કે એક્તા-અખંડિતતાને તોડવા થતાં કૃત્યો સામે કડક કાયદો હોઈ શકે, પરંતુ સરકારની નિષ્ફળતાઓ, સરકાર કે સરકારના કોઈ પદાધિકારી એટલે કે મંત્રી-પ્રધાનમંત્રી-મુખ્યમંત્રી વિગેરેની સામે વ્યક્ત કરાતો રોષ કે કોઈ અહિંસક આંદોલન-સત્યાગ્રહોના સંદર્ભે આવા કદમ ઊઠાવાય, તેની સામે જ અરજદારોને વાંધો હોવાનું તારણ પણ ઘણાં લોકો કાઢી રહ્યા છે. આથી બે પ્રકારના મુખ્ય અભિપ્રાયો ઊભા થઈ રહ્યા છે. એક વર્ગ કલમ ૧ર૪(એ) ને નાબૂદ જ કરી દેવી જોઈએ, તેવું માને છે, તો બીજો વર્ષ દેશવિરોધી શક્તિઓને અંકુશમાં રાખવાની પણ એટલી જ જરૃર છે, તેમ જણાવી આ કલમને એવી રીતે સુધારવાનો હિમાયતી છે, જેમાં 'દેશ' અને 'સરકાર'ની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા પણ હોય અને કાયદાનો દૂરૃપયોગ થાય તો તેની સામે કડક પગલાં લેવાની જોગવાઈ પણ હોય, આ વિષયે રાજનીતિથી અલગમ અને દેશના ન્યાયતંત્રના નિરીક્ષણ હેઠળ જ નવી માર્ગદર્શિકા તૈયાર થાય, તેવા અભિપ્રાયને બહોળું સમર્થન મળી રહેલું દેખાય છે.

મીડિયામાં વિવિધ પ્રકારના વિશ્લેષણો પ્રસારિત થઈ રહ્યા છે, પરંતુ છેલ્લા દાયકામાં દેશમાં દેશદ્રોહના કેટલા કેસ થયા, તેની વધુ ચર્ચા છે. અહેવાલો મુજબ છેલ્લા એક દાયકામાં લગભગ ૧૧ હજાર જેટલા દેશદ્રોહના કેસો થયા છે, એટલે દર વર્ષે દેશમાં સરેરાશ એકાદ હજાર કેસ દેશદ્રોહના નોંધાય છે, તેમાંથી મોદી-યોગી વિરૃદ્ધ અપમાનજનક ટિપ્પણીઓના જ ર૯૩ જેટલા કેસ છે, જ્યારે રપ કેસ સીએએ આંદોલન સંદર્ભે નોંધાયા છે. પુલવામામાં આતંકી હુમલા પછી ર૭ કેસ નોંધાયા છે, જ્યારે ૬ કેસ કિસાન આંદોલન સંદર્ભે નોંધાયા છે. આ તમામ કેસ ખોટા નોંધાયા છે, તેમ ન કહીં શકાય, પરંતુ મોટાભાગના કેસોમાં કલમ ૧ર૪(એ) લગાડવી જરૃરી હતી કે કેમ? તેવો સવાલ ઊઠી રહ્યો છે. કેટલાક પત્રકારો તથા બુદ્ધિજીવીઓ સામે પણ આ પ્રકારની કાર્યવાહી થઈ, તે પૈકી કેટલાક વિવાદાસ્પદ બની છે.

વર્ષ ર૦૧૪ માં મોદી સરકાર સત્તામાં આવ્યા પછી સાત વર્ષમાં ૭ હજારથી વધુ દેશદ્રોહના કેસો નોંધાયા છે, જે છેલ્લા એક દાયકામાં નોંધાયેલા દેશદ્રોહના કેસોના લગભગ ૬પ થી ૭૦ ટકા છે, મતલબ કે મોદી સરકારના શાસન પહેલા પણ દેશદ્રોહના કેસો તો એટલી જ એવરેજથી નોંધાતા જ હતાં, પરંતુ છેલ્લા સાત વર્ષમાં નોંધાયેલા દેશદ્રોહના કેસોમાં દૂરૃપયોગ વધુ થયો હોવાનો આક્ષેપ થઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને વડાપ્રધાન અને ઉત્તરપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી અંગે અપમાનજક ટિપ્પણીઓને દેશદ્રોહ ગણી શકાય કે નહીં, તેની વિશેષ ચર્ચા થઈ રહી છે. શાસન તરફી કેટલાક લોકો આ પહેલા પણ આ પ્રકારની ટિપ્પણીઓ બદલ થયેલા કેસોનો દૃષ્ટાંતો સાથે દાવો કરતા પણ સંભળાય છે.

દેશદ્રોહના કાયદાનો દૂરૃપયોગ થાય છે, તે તો ઉભયપક્ષે થયેલી કેટલીક ટિપ્પણીઓ અને દલીલો તથા સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે કરેલી ટકોર પછી લગભગ સર્વસ્વીકૃત હકીકત પૂરવાર થઈ છે, પરંતુ હવે વધુ સુનાવણી પછી અદાલત શું ફેંસલો કરે છે તેના પર મદાર રહેવાનો છે. તટસ્થ અભિપ્રાય મુજબ દેશમાં અશાંતિ ફેલાવીને દેશવિરોધી કૃત્યો કરતા કે દેશની અખંડિતતા અને એક્તાને તોડીને દેશના દુશ્મનો (ખાસ કરીને યુદ્ધ સમયે અથવા પ્રોક્સી યુદ્ધ કરી રહેલા પડોશી દેશો) ને મદદરૃપ થવાનું પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ સુનિશ્ચિત થતું હોય, આતંકવાદ કે તેને પ્રોત્સાહિત કરતા કે દેશને (સરકારે નહીં) નુક્સાન પહોંચાડવા ઈચ્છતા પરિબળો સામે દેશદ્રોહનો કાયદો પૂરેપૂરા વિવેકથી અમલમાં રહેવો જોઈએ, પરંતુ તેમાં કોઈ નિર્દોષ કે રાજકીય રીતે દબાવી દેવા, બદલો લેવા કે સત્યાગ્રહો-અહિંસક આંદોલનો કચડી નાંખવા તેનો પ્રયોગ કે દૂરૃપયોગ થતો અટકાવવા અદાલતની નિગરાનીમાં ગાઈડલાઈન જરૃરી છે.

ખોબા જેવડા ગામનું દરિયા જેવડું દિલઃ વરણાવાસીઓએ વાવ્યા એક હજાર વૃક્ષો...!

વન મહોત્સવની અનોખી ઉજવણીઃ પંદર લાખનું ભંડોળ એકત્ર કરી શ્રમના સંયોજનથી ઉજવ્યો વન મહોત્સવ

મનુષ્યના જીવનમાં વૃક્ષનું સ્થાન અત્યંત મહત્વનું છે. પારણાથી લઇ ચિતાના લાકડા સુધી અને બાળકના રમકડાંથી લઈ દાદાની લાકડી સુધી માનવ જીવનમાં સદાય વૃક્ષોની આગવી જરૃરિયાત રહી છે. ભારતીય સંસ્કતિ વૃક્ષોનાં પારણામાં જ ઉછેરી છે એમ કહીએ તો પણ ખોટું નથી. વૃક્ષોને પૂજતા આપણે ભારતીયો પ્રકૃતિ પ્રત્યે અનેરો લગાવ ધરાવીએ છીએ. આ લગાવને જામનગરના ખોબા જેવડા એક ગામે યથાર્થ સાબિત કરી બતાવ્યો છે. વરણા ગ્રામજનોને વૃક્ષો પ્રત્યે એવી તો લગની લાગી કે તેઓએ સ્વયંભૂ જ પચીસ-પચાસ નહિ પરંતુ એક હજાર વૃક્ષો વાવી પ્રકૃતિ માતાના ચરણોમાં પોતાનો ભાવ અર્પણ કર્યો છે.

વાત છે જામનગર જિલ્લાના માત્ર બારસો લોકોની વસ્તી ધરાવતા વરણા ગામની. અહીં મુખ્યત્વે ખેતી કામ કરતા અને નજીકના મોટા શહેરોમાં જઈ વસેલા ગ્રામજનોની એક બેઠક મળી અને સર્વાનુમતે સમગ્ર દેશમાં ક્યાંય પણ ન થયું હોય એવું વૃક્ષારોપણનું અદકેરું આયોજન કરવાની નેમ લેવાઈ.આ વિશાળ વન મહોત્સવ માટે ગ્રામજનોએ સ્વયંભુ જ ભંડોળ એકત્ર કરવાનું શરૃ કર્યું અને ગ્રામજનોનો વૃક્ષો પ્રત્યેનો પ્રેમ તેમજ દરિયાદિલીના કારણે આ ભંડોળ જોતજોતામાં રૃપિયા પંદર લાખને આંબી ગયું. જેમાંથી સાડા સાત લાખના વૃક્ષો અને પાંજરાની ખરીદી કરાઈ અને રૂપિયા ત્રણ લાખના ટ્રેક્ટરની ખરીદી કરી વૃક્ષો ઉછરીને મોટા ન થઈ જાય ત્યાં સુધી પાણી પાવાની અલાયદી વ્યવસ્થા ઊભી કરાઇ. ત્યાર બાદ ગ્રામજનોએ જાતે જ પરસેવો પાડી ગામની આજુબાજુના ખુલ્લા મેદાનો, પડતર જમીન તેમજ રોડના બંને કાંઠા પરના જાડી જાખરાં તેમજ બાવળો દૂર કરી જમીનને સમતલ કરી ત્યાં મબલખ વૃક્ષો વાવવાનું શરૃ કર્યું. અને આ લખાય છે ત્યારે વરણા ગામમાં એક હજાર વૃક્ષનું વાવેતર થઈ ચૂકયું છે અને હજુ બીજા પાંચસો વૃક્ષો રોપાઈ રહ્યા  છે.

વૃક્ષારોપણના આ અદકેરા આયોજનમાં ગામના નાના બાળકોથી લઈ વૃદ્ધો સુધીના સૌ કોઈએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો સાથે સાથે નાનાં બાળકોમાં વૃક્ષારોપણનું મહત્વ સમજાય તે માટે દરેક બાળકને એક- એક વૃક્ષથી પરિચિત કરાવી આવનારી પેઢી પણ વૃક્ષનું મહત્ત્વ સમજે તેની દરકાર લેવાઈ.

રૃબરૃ વાતચીત દરમિયાન વરણાના ગ્રામજનોએ જણાવ્યું હતું કે અમે ત્રણ વર્ષનું આગોતરું આયોજન કરી એક ટીમ બની આ વર્ષે પંદરસો વૃક્ષો વાવવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો જેના માટે ટ્રેક્ટર, જે.સી.બી., પાણી વગેરેની વ્યવસ્થા ઊભી કરી અને ગામના ખરાબાની જગ્યા ચોખ્ખી કરી અહીં વૃક્ષો વાવવાનું શરૂ કર્યું હતું. જેના પરિણામે આજે ગામની ચારે બાજુ એક હજાર જેટલા વૃક્ષો અમે વાવી ચૂક્યા છીએ. ત્યારે તમામ ગામો જો આ પ્રકારના વૃક્ષારોપણનું આયોજન હાથ ધરે તો ચોક્કસપણે પર્યાવરણમાં ખૂબ જ હકારાત્મક પરિવર્તન આવી શકે છે.

વરણા ગામની જેમ જ દેશના દરેક ગામો જો આ રીતે વૃક્ષોના મહત્વને સમજશે અને વધુમાં વધુ વૃક્ષોનું જતન કરતા થશે તો દેશમાંથી પ્રદૂષણ, દુષ્કાળ, ગ્લોબલ વોર્મિંગ વગેરે જેવી અનેક સમસ્યાઓનો કાયમી ધોરણે અંત આવશે અને ગામો ફરી નંદનવન બનશે એ બાબત નિશ્ચિત છે.

સંકલનઃ વિરેન્દ્રસિંહ ૫રમાર, માહિતી મદદનીશ, જામનગર

ગડકરીનો ગુસ્સો, ગતકડું કે ગુબ્બારો? નીતિનભાઈનું નાટક, નારાજગી કે મુંઝારો?

બોલો, કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ દિગ્ગજ નેતાએ જ મોદી મંત્રીમંડળના કર્યા વખાણ... કોણ આવી ગયું સાયકલ પર? સાચો સાહસિક કોણ?

નવી દિલ્હી તા. ૧૪ઃ અત્યારે ગુજરાતમાં પ્રદેશ કોંગ્રેસ સક્રિય થઈ ગઈ છે, અને રાજ્યભરમાં દરરોજ પેટ્રોલ-ડીઝલ અને મોંઘવારી સહિતના મુદ્દે વિરોધ-પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે. રોજ-બ-રોજ નવા આશ્ચર્યજનક કાર્યક્રમો રજૂ થતાં લોકોનું ધ્યાન ખેંચવામાં હવે થોડી-ઘણી સફળતા પણ મળવા લાગી છે અને જામનગરમાં કોંગ્રેસના આશ્ચર્યજનક કાર્યક્રમોની ચર્ચા રાજ્ય અને દેશની રાજધાની સુધી પણ પહોંચવા લાગી છે, એવી જ રીતે રાજ્યના ત્રણ-ચાર જિલ્લાઓમાં કોંગ્રેસની સક્રિયતાના પડઘમ સંભળાવા લાગ્યા છે, જ્યારે કેટલાક જિલ્લાઓમાં હજુ પણ કોંગ્રેસે વધુ મહેનત કરવી પડે તેમ છે!

નવાઈની વાત એ છે કે, મોદી મંત્રી મંડળના એક મંત્રીના એક દિગ્ગજ અને વિદ્વાન કોંગ્રેસી નેતાએ પેટ ભરીને વખાણ કર્યા છે. ગઈકાલે જ રાહુલ ગાંધીએ 'પોતે ખાધું, મિત્રોને ખવડાવ્યું, પણ જનતાને ખાવા નથી દેતા' તેવા મતલબનું કોઈ ટ્વિટ કર્યા પછી દેશની રાજધાનીમાં તેની ચર્ચા થઈ રહી હતી, તેવામાં મોદીના એક મંત્રીના વખાણ કોંગ્રેસના જ એક દિગ્ગજ અને પૂર્વ સિનિયર મંત્રીએ કરી દેતા દેશની રાજધાનીમાં રાજકીય ચર્ચા વધુ રસપ્રદ બની. એટલું જ નહીં, તેની સરવાણી ગુજરાતના પાટનગર સુધી પણ પહોંચી ગઈ!

કોંગ્રેસના દિગ્ગજ અને વિદ્વાન નેતા પ્રસિદ્ધ વરિષ્ઠ વકિલ, દેશના પૂર્વ નાણા-ગૃહમંત્રી અને કેટલાક કેસોનો સામનો કરી રહેલા પી. ચિદમ્બરમ્ે મોદી મંત્રીમંડળના એક મંત્રીના માત્ર વખાણ જ નથી કર્યા, પરંતુ તેની પીઠ પણ થાબડી છે. હકીકતે કોંગ્રેસના આ વરિષ્ઠ નેતાએ પણ એવું નિવેદન કર્યું છે, જેના પડઘા ભાજપની સર્વોચ્ચ નેતાગીરી સુધી પણ પડ્યા હશે અને કોંગ્રેસ સહિત વિરોધપક્ષોમાં પણ એ ચર્ચાનો વિષય બન્યો હશે.

પી. ચિદમ્બરમ્ એવા કોંગ્રેસી નેતા છે, જેઓ જે કાંઈ નિવેદનો આપે, તેમાં તથ્યો અને તર્કોનું સંયોજન પણ હોય છે અને કાંઈક ને કાંઈક સંદેશ પણ છૂપાયેલો હોય છે. તેમની પ્રસ્તૃતિ મદ્દાસર અને સામાન્ય લોકો સમજી શકે તેવી સરળ ભાષાઓ હોય છે. તેઓ ઘણી વખત કડક આલોચના વચ્ચે પણ કોઈક સારી ઉપલબ્ધિના વખાણ કરી શકે છે, તો ક્યારેક આવા વખાણ ઘણી વખત બહુહેતુક અને ચાતુર્યભરી વ્યૂહરચનાનો ભાગ પણ હોય છે.

પી. ચિદમ્બરમ્ે કહ્યું કે, કેન્દ્રિય મંત્રી નીતિન ગડકરીમાં જ અવાજ ઊઠાવવાની હિંમત છે. પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવો પર ગડકરીના નિવેદનને લઈને ચિદમ્બરમ્ે આ ટિપ્પણી કરી હતી, જો કે હીરમાં લપેટીને એવો કટાક્ષ પણ કર્યો કે ગડકરીએ આ સાહસ કેબિનેટની મિટિંગમાં પણ દર્શાવવું જોઈએ. તાજેતરમાં નીતિન ગડકરીએ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવો વધારવાના મુદ્દે લોકોમાં ગુસ્સો હોવાનો સ્વીકાર કરીને ઈથોનોલનો વિકલ્પ અપનાવવાની વાત કરી હતી. તે પછી એવા અહેવાલ પણ હતાં કે નીતિનભાઈ ગડકરીથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી નારાજ છે!

રવિવારે કેન્દ્રિય માર્ગ-વાહન વ્યવહાર મંત્રી નીતિનભાઈ ગડકરીએ નાગપુરમાં એલપીજી ગેસના ફીલીંગ સ્ટેશનના ઉદ્ઘાટનમાં કરેલી આ વાત આજે પણ છેક રાજધાની દિલ્હીમાં ગુંજી રહી છે.

ગડકરીના આ નિવેદનના પ્રત્યાઘાતો આપતા પી. ચિદમ્બરમ્ે કહ્યું કે, 'દેશનો દરેક નાગરિક જાણે છે કે આ સરકારમાં દરેક નિર્ણય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી લઈ રહ્યા છે, પછી તેનું કોઈ મહત્ત્વ જ રહેતું નથી કે દેશના નાણામંત્રી કોણ છે, અને કોણ નથી. વડાપ્રધાન પોતે જ નાણામંત્રી, રક્ષામંત્રી, વિદેશમંત્રી, ખેલમંત્રી છે, તેઓ જ સર્વેસર્વા છે. હું માનું છું કે માત્ર વડકરીમાં એ સાહસ છે કે તેઓ વખતોવખત અવાજ ઊઠાવે છે, તેમણે પોતાનું અવાજ ઊઠાવવો જોઈએ.'

રોબર્ટ વાડરાએ પણ કહ્યું કે, ઘણાં સામાન્ય લોકો પાસે અત્યારે કામ પણ નથી અને દામ પણ નથી, જે થોડું ઘણું કમાય છે, તેમાંથી ઘરનો ગુજારો માંડ ચાલે છે, તેમાં વળી કોરોનાની બીમારીના ખર્ચા આવી પડ્યા છે. આ કારણે કાર-બાઈક ચલાવતા અનેક લોકો હવે સાયકલ પર આવી ગયા છે!

એવું કહેવાય છે કે, નીતિનભાઈ ગડકરીનું એમ.એસ.ઈ. એટલે કે લઘુ-મધ્યમ ઉદ્યોગ વિભાગ ઝુંટવીને પીએમ મોદીએ નારાયણ રાણેને આપી દીધો એટલે તેઓ નારાજ છે, અને નારાજગીમાં બળાપો કાઢ્યો છે. કોઈ વળી એમ કહે છે કે મહારાષ્ટ્રની રાજનીતિના કારણે તેઓ માત્ર નાટક કરી રહ્યા છે, અન્યથા બહાર (એટલે કે કાર્યક્રમોના ભાષણોમાં) જે અવાજ ઊઠાવે છે, તે કેબિનેટમાં કેમ ઊઠાવતા નથી? ઘણાં લોકો એવું પણ માને છે કે, ગડકરી પાસે પણ નવા આઈડિયાઝ છે, નવા અભિગમો અને દીર્ઘદૃષ્ટિ સાથેના રોડ-મેપ હોય છે, પરંતુ તેને મહત્ત્વ નહીં અપાતું હોવાથી તેઓ મુંઝારો અનુભવી રહ્યા છે.

બીજા એક નીતિનભાઈ પણ નારાજ કે કન્ફ્યૂઝ્ડ છે, પરંતુ તેના કારણો અને સંદર્ભો કદાચ જુદા જ છે. તેઓ પણ મંત્રી છે, અને ગડકરીની જેમ સ્પષ્ટ વક્તા છે, પરંતુ નાયબ મુખ્યમંત્રી પદે હોવા છતાં તેઓને હાંસિયામાં રખાયા હોવાની ચર્ચા થતી રહી છે, જો કે ઘણાં લોકો તેને ભાજપનું રણનૈતિક નાટક પણ માને છે.

ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રના આ બન્ને નીતિનભાઈઓ નીતિનિર્ધાર એટલે કે પોલિસીમેકર પણ ગણાય છે અને પોલિસી મેકીંગ પ્રોસિઝરના માહીર મનાય છે. ઘણાં લોકો એવું માને છે કે, આ બન્ને મહાનુભાવોની આ વિશેષતાઓ જ તેના માટે અભિશાપ જેવી બની રહી છે.

કેટલાક પીઢ રાજકીય વિશ્લેષકોના અભિપ્રાય મુજબ ભાજપમાં ઘણી વખત એવી રણનીતિ પણ બનતી હોય છે કે તેમાં વિપક્ષ માટે 'સ્પેસ' જ ન રહે. મતલબ કે કેટલાક નેતાઓ દ્વારા માત્ર વિરોધી નિવેદનો અથવા ટિકાત્મક ટિપ્પણીઓ કરાવાય, જેથી તદ્વિષયક મુદ્દો વિપક્ષો દ્વારા ઉછળે, તે પહેલા જ તે ચવાઈ જાય, હવાઈ જાય અને કરમાઈ જાય, અથવા તેનું સ્વરૃપ જ બદલાઈ જાય.

એ જે હોય તે ખરૃ, પણ વ્યંગમાં તો વ્યંગમાં, નીતિનભાઈના વખાણ કરીને ચિદમ્બરમ્ે પણ હિંમત તો કરી જ છે, સાથે એક તીરથી અનેક નિશાન પણ સાંધ્યા છે!

એક એવો દરિયો... જેમાં તરતા ન આવડે, તો પણ કોઈ ડૂબે નહીંઃ બીમારીઓ પણ મટે!

આ રહસ્યમય દરિયો ડેડ-સી તરીકે ઓળખાય છેઃ

જેરૃસેલમ તા. ૬ઃ જોર્ડન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે આવેલા એક રહસ્યમય સમુદ્રમાં કોઈ ડૂબતું નથી અને બીમારી દૂર થાય છે. આ સમુદ્ર ડેડ-સી નામથી ઓળખાય છે. દુનિયામાં સૌથી ઊંડી ખારા પાણીની ઝીલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

એક સારો તરવૈયો જ સમુદ્રની અસલ મજા માણી શકે છે અને જો તમને તરતા ન આવડતું હોય તો તમે સમુદ્રની મજા માણવા અંગે વિચારી પણ ન શકો પરંતુ  તરતા ન આવડતું હોય તેવા લોકો પણ તરી શકે છે અને સમુદ્રની મજા માણી શકે તેવો એક સમુદ્ર પણ આ ધરતી પર મોજુદ છે.

ખાસ વાત એ છે કે આ સમુદ્રમાં તમારી ઈચ્છા હશે તો પણ તમે ડૂબી શકશો નહીં. આ સમુદ્ર જોર્ડન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે આવેલો છે. જેને ડેડ સી નામથી ઓળખે છે. આ સમુદ્ર દુનિયામાં સૌથી ઊંડી ખારા પાણીની ઝીલ તરીકે પણ ઓળખાય છે.

એવું કહેવાય છે કે આ સમુદ્રમાં પાણીના મોજા તો ઉછળે છે પરંતુ મીઠાના દબાણના કારણે કોઈ તેમાં ડૂબતું જ નથી. આ જ કારણે પ્રવાસીઓ તેની મજા માણવા ઉમટી પડે છે.

ડેડ સી સમુદ્ર તળથી લગભગ ૧૩૮૮ ફૂટની નીચે પૃથ્વીના સૌથી નીચલા પોઈન્ટ પર છે. આ સાથે જ આ સમુદ્ર લગભગ ૩ લાખ વર્ષ જૂનો છે. આ સમુદ્રની ડેન્સિટી એટલી વધુ છે કે તેમાં પાણીનું વહેણ નીચેથી ઉપરની બાજુ છે અને આ જ કારણ છે કે આ સમુદ્રમાં તમે સીધા ચત્તાપાટ સૂઈ જાઓ તો પણ તમે ડૂબશો નહીં.

ડેડ-સી નામથી ઓળખાતા આ સમુદ્રનું નામ જાણી તમને પણ નવાઈ લાગે. પણ આ નામ પાછળ કારણ છે તેનું ખારાપણું. આ સમુદ્રનું પાણી એટલું બધુ ખારું છે કે તેમાં કોઈ જીવ જીવિત રહી શકતો નથી. એટલે જ અહીં કોઈ ફૂલ છોડ, ઘાસ જેવી કોઈ લીલોતરી નથી. આ સમુદ્રમાં માછલી અને અન્ય જીવ પણ રહી શકતા નથી. તેના પાણીમાં પોટાશ, બ્રોમાઈડ, ઝિંક, સલ્ફર, મેગ્નેશિયમ, અને કેલ્શિયમ જેવા મિનરલ સોલ્ટ પણ ખુબ પ્રમાણમાં છે. જેના કારણે તેમાંથી નીકળતા મીઠાનો ઉપયોગ થઈ શકતો નથી.

વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યાં મુજબ ડેડ સીનું ખારાપણું આખી દુનિયામાં મશહૂર છે. તેનું પાણી અન્ય સમુદ્રોની સરખામણીમાં ૩૩ ટકા વધુ ખારું છે. આ જ કારણ છે કે તેમાં ન્હાવાથી અનેક બીમારીઓ પણ દૂર થાય છે. આ સાથે જ તેમાંથી મળનારી માટીનો ઉપયોગ પણ ખૂબ ફાયદાકારક હોય છે. તેની માટીનો ઉપયોગ અનેક બ્યૂટી પ્રોડક્ટ્સ બનાવવામાં થાય છે.

close
Ank Bandh 29 March
close
PPE Kit