જમાનો બદલાયો છે, પ્રેમના પરિબળ બદલાયા છે

હમણાં જ વેલેન્ટાઈન ડે ગયો, વેલેન્ટાઈન ડે અગાઉના આઠ-દસ દિવસ પહેલેથી કોલેજમાં વિદ્યાર્થીઓના ગ્રુપ વચ્ચે વેલેન્ટાઈન ડે સેલિબ્રેશનની ચર્ચા થતી હતી. છોકરાઓનું માનવું છે કે, જમાનો બદલાઈ ગયો છે, હવેની છોકરીઓ જબરી થઈ ગઈ છે, ચાલાક થઈ ગઈ છે, નાની ગીફ્ટ, ચોકલેટ કે એકાદ લોંગડ્રાઈવથી પટાવી શકાતી નથી. છોકરીને મોંઘી ગીફ્ટ જોઈતી હોય છે. અમુક વિદ્યાર્થીએ એ પણ દલીલ કરી કે આજથી દસ-પંદર વર્ષ પહેલા સુધી કો કાર્ડનું ચલણ હતું. વેલેન્ટાઈન ડે પર કાર્ડ અને એક ગુલાબથી કામ ચાલી જતું, પણ હવે એવું નથી થતું. છોકરીઓ જલદી માનતી નથી અને સામા પક્ષે છોકરીઓનું કહેવું હતું કે આ કંઈ એક દિવસની વાત થોડી છે? એક દિવસ ચોકલેટ કે લોંગડ્રાઈવથી જીવનભરનો સંબંધ થોડો સ્વીકારી લેવાય? હા... જમાનો સાચે જ બદલાઈ ગયો છે.

આજથી પંદર-વીસ વર્ષ પહેલા વેલેન્ટાઈન ડે પર કોઈ છોકરીને ગુલાબ, કાર્ડ, ચોકલેટ અને બહુ બહુ તો હાર્ટ સેઈપનું કુશન કે કીચેન આપવામાં આવે તો પણ છોકરીઓ રોમાંચીત થઈ જતી અને છોકરાનો પ્રસ્તાવ સ્વીકારી લેતી. પ્રેમ સંબંધ સ્વીકારાય જતો, એ સમયે વેલેન્ટાઈન ડે ના થોડા દિવસો પહેલા ગીફ્ટ શોપ લાલ રંગની ગીફ્ટથી ઉભરાઈ જતો. નાની નાની લાલ કલરની ગીફ્ટ એકબીજાને અપાતી અને પ્રેમની શરૃઆત કરાતી, પણ આજની છોકરીઓને ગુલાબના બુકે, ચોકલેટના ડબ્બા કે નાની-મોટી ગીફ્ટની અસર થતી નથી. આજની છોકરીઓ આવી બધી વસ્તુથી રોમાંચીત નથી થતી, તો પ્રેમની વાત તો ક્યાંય દૂર છે. બહુ બહુ તો આવી ગીફ્ટથી છોકરા-છોકરીઓ વચ્ચે ક્યાંક દોસ્તી કે દોસ્તીથી થોડો વધારે એવો સંબંધ બંધાય છે, પણ પ્રેમ... એ તો બહુ દૂરની વાત છે...

હવે જમાનો બદલાયો છે. પહેલા તો છોકરીઓને પોતાના દિલની વાત કહેવામાં છોકરાઓને પરસેવો આવી જતો, કેટલાય દિવસો સુધી વિચાર કર્યા પછી પોતાની વાત રજૂ કરવાની હિંમત થતી, ખાસ દિવસ, ખાસ ક્ષણની રાહ જોવામાં પ્રણય પ્રસ્તાવનો સમય લંબાતો જતો, પણ હવે એવું નથી. છોકરાઓના મનમાં આવે કે તરત જ છોકરીઓ સુધી પોતાની વાત પહોંચાડવાના રસ્તા શોધી જ લે છે, પણ હવે છોકરીઓને પ્રભાવિત કે રોમાંચીત કરવી એ અઘરૃ થતું જાય છે, જો કે આ વાત માત્ર સ્કૂલ કે કોલેજ જતી છોકરીઓ માટે જ નથી, સમગ્ર સ્ત્રી વર્ગ માટે આ બાબત લાગુ પડી શકે છે. સ્ત્રીને પટાવવી, ફોસલાવવી, ખુશ કરવી, રોમાંચીત કરવી દિવસે દિવસે અઘરૃ બનતું જાય છે. પહેલા તો રોમેન્ટિક એક સાંજ, એક ડિનર, એક મુવી કે એક સાડી-ડ્રેસથી અટકેલું કામ ચાલી જતું, પણ હવે... અશક્ય...

કહેવાનો મતલબ એમ નથી કે આવી બધી વાતથી છોકરીઓને આનંદ નથી આવતો, પરંતુ તે આનંદ લાંબા ેસમય માટે ટકતો નથી, અને આવી વાતથી તે જીવનભરનો નિર્ણય લે એટલી ભોળી પણ હવે નથી. આર્થિક સ્વાતંત્ર્ય, સામાજિક બદલાવ અને નવા જમાનાની તાસીરે સ્ત્રીઓના માનસને બદલી નાખ્યું છે.

જુના હિન્દી ફિલ્મોમાં મોટાભાગે નાયક ગરીબ અને નાયિકા ધનવાન બતાવાતી, મહેલ જેવા ઘરમાં રહેતી, નાયિકા મજૂર, રિક્ષાવાળા, ઘોડાગાડીવાળા, ટેક્ષીવાળા, ગરીબ નાયકને પ્રેમ કરતી બતાવાતી, અને પિક્ચરના અંતમાં બન્નેના લગ્ન થઈ જતા, સુખદ અંત આવતો, તે બધું જોઈને તે સમયની છોકરીઓ પણ ભવિષ્યનું વિચાર્યા વગર જે પહેલો પુરુષ મળે તેને દિલ આપી દેતી, પણ હવેની છોકરીઓ આવી કાલ્પનિક વાર્તાને સ્વીકારતી નથી. ફિલ્મમાં ગરીબ નાયક સાથે લગ્ન થઈ ગયા એ સુખદ અંત કહેવાય એ વાત આજની છોકરીઓને સમજાતી જ નથી. ફિલમ તો ત્રણ કલાકની છે, પણ જીવન ત્રણ દાયકાથી પણ વધારે છે, અને લગ્ન થયા એટલે પ્રેમ સફળ, બધી ચિંતા પૂરી, એવી વાત આજની યુવતીઓ સ્વીકારતી નથી. લગ્ન પછી જ ખરેખર જીવન શરૃ થાય છે એ વાત તે સમજે છે. પ્રેમથી મન ભરાય છે, પેટ નથી ભરાતું. જીવવું હોય તો પૈસા જોઈએ જ એ વાત તેઓને સમજાય છે અને એટલે જ પ્રેમ પ્રસ્તાવ સ્વીકારતી વખતે છકરાઓનું ભણતર અને આવડત પણ નજરમાં રાખે છે. કહેવાનો મતલબ એમ નથી કે પૈસા જ સર્વસ્વ છે, પણ પૈસા જરૃરિયાત તો છેજ, એ વાત બધા સ્વીકારે છે.

આજના માતા-પિતા પણ છોકરીઓને નાનપણથી જ સમજાવે છે. પ્રેમનો વિરોધ નથી કરતા, પણ પ્રેમ કરતા પહેલા ભવિષ્યને નજરમાં રાખવું એ વાત આડક્તરી રીતે સમજાવે જ છે. આજુબાજુમાં, નાતમાં, કુટુંબમાં કોઈ નિષ્ફળ લગ્નજીવનના કારણમાં આર્થિક, સામાજિક કે બૌદ્ધિક અસમાનતા હોય તો માતા-પિતા તરત જ પોતાની દીકરીને આ કિસ્સો કહેશે અને સમજાવશે કે પ્રેમ તો કરી શકાય, પણ પ્રેમ એવી વ્યક્તિને કરવો કે જે જીવનભરની સલામતી આપી શકે અને એટલે જ આજની છોકરીઓને પટાવવી અઘરી છે.

આજની છોકરીઓ ભણીને પગભર થવા ઈચ્છે છે, નોકરી કરવા ઈચ્છે છે, પોતાની મરજી મુજબ જીવવા ઈચ્છે છે, પ્રેમ-લગ્ન અને સંસાર તેને સ્વીકાર્ય છે જ, પણ એ બધા વચ્ચે પણ પોતાની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવા ઈચ્છે છે, પોતાને ઓળખ આપવા ઈચ્છે છે, તેની પસંદ-નાપસંદ વિશે તે સજાગ છે, અને આ બધી જ સ્પષ્ટતા તે પોતાના ભાવિ જીવનસાથી સાથે કરે જ છે. છોકરાઓએ, પુરુષોએ, છોકરીઓ અને સ્ત્રીઓને રાજી રાખવા, ખુશ કરવા કંઈકને કંઈક નવું શોધવું પડે છે. ચીલાચાલુ વાતોથી, વેવલાવેડાથી આજની છોકરીઓને કંટાળો આવે છે. એવું નથી કે આજની છોકરીઓ કેરિયરલક્ષી છે અને રોમેન્ટિક નથી. તે રોમેન્ટિક છે જ, પણ રોમાન્સ જગાડે તેવા પરિબળો બદલાયા છે. છોકરી માત્ર ગુલાબ, ચોકલેટ કે લોંગડ્રાઈવ કે મીઠી વાતોથી રોમાંચિત થતી નથી. તેમના માટે આ જ પ્રેમ નથી, તેને છોકરાઓ તરફથી પ્રેમ, વચન, સાથ આપવાની ભાવના, જવાબદારી લેવાની ક્ષમતા, લાગણી, સમય, સમાનતા, પોતાના માતા-પિતાને સાચવવાની તૈયારી, એવી અપેક્ષા છે. આ બધી બાબતો તેને રોમાંચિત કરે છે. ખાલી મીઠી વાતો કે ક્યાંકથી ચોરી લીધેલી શાયરી તેને રોમાંચિત નથી કરતી. પોતાની આગળ પાછળ ફરતા કે હંમેશાં તેના સમયે હાજર હોય તેવા નવરા, કામધંધા વગરના, રોડસાઈડ રોમિયો જેવા છોકરાઓ તેને નથી ગમતા. નોકરી કરતા, જવાબદારી સ્વીકારતા છોકરાઓ તેને પસંદ છે, જો કે આ વાત બધી જ છોકરીઓ માટે લાગુ નથી પડતી, પણ મહદ્અંશે આ વાત બધી છોકરીઓ સ્વીકારે જ છે.

જો કે, આ બધી વાતોથી ક્યાંક માતા-પિતા પણ ખુશ છે. તેમને પણ મનમાં થોડી શાંતિ છે કે તેમની દીકરી ખોટી વાતોમાં આવીને ફસાઈ નહીં જાય. ખોટી વ્યક્તિ સાથે જીવન બાંધી નહીં દે. ક્યાંક છોકરાઓ પણ આ પરિવર્તનથી ખુશ છે. જેમને રોમેન્ટિક શાયરી કરતા કે વેવલાવેડા કરતા નથી. આવડતું, જે માત્ર પોતાની કેરિયર પર ફોકસ કરે છે, એવા છોકરાઓ આ પરિવર્તનથી ખુશ છે. તેમને એક આશા છે કે પગભર થયા પછી સારી છોકરી મળી જ જશે.

હવે જમાનો બદલાયો છે, છોકરીઓને પ્રેમમાં પાગલ કરવી, પોતાની પાછળ ઘેલી કરવી સરળ નથી, અને ઘેલી થયેલી લાગે તો પણ તેનાથી સાવચેત રહેવું પડે તેવો સમય છે, જો કે હવે છોકરીઓ પણ એટલી સક્ષમ છે કે પ્રેમના ચક્કરમાં ન પડે તો છોકરાઓથી પણ આગળ વધી શકે છે. પોતાની આવડત અને ભણતરના આધારે સારી નોકરી, ઉચ્ચ પદ મેળવી શકે છે. પ્રેમ જીવનની જરૃરિયાત છે, તેના વગર જીવન અઘરૃ છે, પ્રેમનો અભાવ જીવનમાં હતાશા ઊભી કરે છે. એટલે આ લેખમાં પ્રેમથી દૂર જવાની વાત નથી, પણ પ્રેમની પસંદગી કરતી વખતે દિલની સાથે સાથે દિમાગથી પણ વિચારવાની વાત છે. છોકરાઓ રોમાન્સનો અનુભવ માત્ર મગજથી કરે છે, જ્યારે છોકરીઓ તે રોમરોમમાં અનુભવી શકે છે. એકવાર પ્રેમ થાય પછી છોકરીઓ તેમાંથી પાછી વળતી નથી, એટલે એટલું જ કહેવાનું કે આગળ જતા પહેલા એકવાર જોઈ લેવું કે આગળ જવામાં સાવચેતી છે ને... જીવન જીવવા માટે પ્રેમ અને પૈસા બન્ને મહત્ત્વના છે એ વાત છોકરીઓને સમજાય છે... અને એટલે જ તેને પટાવવી હવે સરળ નથી...

  • આલેખનઃ દિપા સોની-જામનગર


close
Ank Bandh 26 January
close
PPE Kit