વધુ એક ભીષણ યુદ્ધ ભારે વિનાશ વેરી અનિર્ણાયક રીતે આગળ વધી રહૃાું છે!

Author: નોબત સમાચાર

વધુ એક ભીષણ યુદ્ધ ભારે વિનાશ વેરી અનિર્ણાયક રીતે આગળ વધી રહૃાું છે!

યુદ્ધને કારણે લિબિયા, સિરીયા, લેબેનોન, ઈરાક, યુક્રેન, ગાઝા અને અફઘનિસ્તાન ભિખારી બની ગયા

મોસાદ.. નામ હી કાફી હૈ ! ઇરાનના સર્વોચ્ચ વડાને તેના ટોચના નેતાઓ સાથે તેના ઘરમાં જ ધોળે દિવસે ફૂંકી માર્યા! સૌરાષ્ટ્રથી નાનો પ્રદેશ ધરાવતા ઈઝરાયલ તેના લશ્કરી કારનામાઓ માટે કાયમ યાદ કરવામાં આવે છે. અમેરિકા ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનું યુદ્ધ માત્ર ગણતરીના કલાકોમાં બંધ કરાવી શક્યું, પરંતુ ઇઝરાયેલને ગાઝા પટ્ટીમાંથી ખસી જવા કહેતું નથી. વધુમાં ઈરાન ઉપરના ભીષણ હુમલામાં તેનું સક્રિય સાથીદાર બને છે. મોસાદ અને કેજીબીએ ઈરાની વડાની તેના ઘરમાં ઘૂસીને જાસૂસી કરી. ટોચના કમાન્ડરો સાથે ખામેનેઈની ચાની ચૂસકીઓ મારતા હતા ત્યાં, કપમાં માખી પડે તેટલી સરળતાથી મિસાઈલો ત્રાટકી. મહેલના લોખંડ ઓગળી ગયા તેટલી તીવ્ર ગરમી ફેલાઈ અને અહી હાજર લગભગ ૧૫૦ જણા રાખ થઈ ગયા!

ભારત અહીં બહુ ટૂંકું પડે છે. પહલગામમાં ૨૮ ભારતીયોને ધોળે દિવસે સરાજાહેર કોણ મારી ગયું તે હજુ ખબર નથી પડી! જમ્મુ કાશ્મીર જેવા સંવેદનશીલ પ્રદેશના પ્રવાસન સ્થળો ઉપર સલામતી વ્યવસ્થા નથી અને સાદા સીસીટીવી કેમેરા પણ નથી! સલામતી દળો ડ્રોન દ્વારા હુમલાખોરોનો પીછો પણ નથી કરી શક્યા તે બહુ દુઃખદ અને ચોંકાવનારી ઘટના છે.

મોસાદ

વિશ્વની સૌથી ચાલાક અને ખુંખાર આ જાસૂસી સંસ્થા છે. તેનો ભૂતકાળ પણ બહુ ભવ્ય છે. દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે તેની હાજરી હોય છે. ઇરાનના ખામેનેઈના ભવ્ય અને અતિ ગુપ્ત આવાસમાં તેની હાજરી છે. કદાચ અમેરિકાના વ્હાઇટ હાઉસ અને દિલ્હીના સેવા તીર્થમાં પણ મોસાદ આંટાફેરા કરતું હોય તેવું બને!

મોસાદ (ઔપચારિક રીતે ઇન્ટેલિજન્સ એન્ડ સ્પેશિયલ ઓપરેશન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ) એ ઇઝરાયલની રાષ્ટ્રીય વિદેશી ગુપ્તચર એજન્સી છે, જે વિશ્વની સૌથી અસરકારક અને ગુપ્ત જાસૂસી સંસ્થાઓમાંની એક તરીકે પ્રખ્યાત છે જેની ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૪૯ના સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. તે ઇઝરાયલની સરહદોની બહાર ગુપ્ત માહિતી સંગ્રહ, ગુપ્ત કામગીરી અને આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહી માટે જવાબદાર છે.

તેનું વાર્ષિક બજેટ આશરે ૧૫ બિલિયન ડોલર (યુએસ ૨.૭૩ બિલિયન) હોવાનો અંદાજ છે, અને એવો અંદાજ છે કે તે લગભગ ૧૦ હજાર લોકોને રોજગારી આપે છે. આ વિશ્વની સૌથી મોટી જાસૂસી એજન્સીઓમાંની એક છે. આ સંગઠને વિવિધ સ્થળોએ દેશ વિરોધી હોય તેવા ઘણાં હત્યાના કાવતરાઓ ઘડ્યા છે અને પાર પાડયા છે.

મોસાદ ઇઝરાયલના ત્રણ મુખ્ય ગુપ્તચર સંગઠનોમાંથી એક છે, એક અમન (લશ્કરી ગુપ્તચર) અને બીજું શિન બેટ (આંતરિક સુરક્ષા) છે. મોસાદ વિદેશી ગુપ્તચર માહિતી એકત્રિત કરવા, ગુપ્તચર વિશ્લેષણ અને ગુપ્ત કામગીરી કરે છે.

પ્રસિદ્ધિ

૫ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૭૨ના વહેલી સવારના અંધારામાં, આઠ પેલેસ્ટિનિયન ફીદાયીન હુમલાખોરો ઓલિમ્પિક વિલેજમાં ઇઝરાયલી નિવાસસ્થાનમાં ઘૂસી ગયા, નવ ઇઝરાયલી ખેલાડીઓને બંધક બનાવ્યા અને બે ખેલાડીઓની હત્યા કરી. ઈઝરાયલ આ ઘટનાથી હચમચી ઉઠ્યું. મારા જેવા ૬૦ ઉપરના લોકો આ ઘટના ઉપરછલ્લી રીતે જાણે છે, જ્યારે આજના યુવાનો તો બિલકુલ અજાણ છે. તે સમયે ટાંચા સાધનો અને સંદેશા વ્યવહારની સીમિત સુવિધાઓ છતાં મોસાદે આ હુમલાખોરોને દુનિયામાં ફરી ફરીને શોધી કાઢ્યા હતા.

ફૂટબોલ ટીમ હત્યાકાંડ પછી મોસાદ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા 'ઓપરેશન બેયોનેટ'થી જગતમાં જાણીતું થયું. મોસાદ દ્વારા નિર્દેશિત આ એક ગુપ્ત ઓપરેશન હતું જે ૧૯૭૨ ના મ્યુનિક હત્યાકાંડમાં સામેલ હોવાનો આરોપ લગાવતા વ્યક્તિઓની હત્યા કરવા માટે કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઓપરેશનનું લક્ષ્ય પેલેસ્ટિનિયન સશસ્ત્ર આતંકવાદી જૂથ બ્લેક સપ્ટેમ્બરના સભ્યો અને પેલેસ્ટાઇન લિબરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશનના કાર્યકરો હતા. ૧૯૭૨ ના પાનખરમાં ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન ગોલ્ડા મેર દ્વારા અધિકૃત, આ ઓપરેશન વીસ વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રહૃાું હોવાનું માનવામાં આવે છે. મોસાદે ઓપરેશન દરમિયાન ઘણાં અગ્રણી પેલેસ્ટિનિયનોની હત્યા કરી, ત્યારે તેઓ મ્યુનિક પાછળના માસ્ટરમાઇન્ડ, એટલે કે અબુ દાઉદને ક્યારેય મારવામાં સફળ રહૃાા નહીં.

આ ઓપરેશન ઉપરથી ટેલિવિઝન ફિલ્મ સ્વોર્ડ ઓફ ગિડીઓન (૧૯૮૬) અને સ્ટીવન સ્પીલબર્ગની ફિલ્મ મ્યુનિક (૨૦૦૫)નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.

મોસાદ તેના વિદેશી કામો માટે પ્રસિદ્ધ છે. ભારતના 'રો' ના એજન્ટોને પણ મોસાદ તાલીમ આપે છે.

તાજેતરમાં મોસાદની રજેરજની જાણકારીના આધારે ઈઝરાયલ અને અમેરિકાના હવાઈ દળે ઈરાન સાથે યુદ્ધ શરૂ થયાના ૧૮ કલાકમાં જ તેના ટોચના નેતાઓ અને અધિકારીઓને શોધી કાઢ્યા અને ઉડાવી દીધા.

ઈરાન

મધ્ય પૂર્વના આ દેશની વસ્તી માત્ર ૯.૫ કરોડ એટલે કે ગુજરાત જેટલી જ છે.

યુદ્ધનો ઉદ્દેશ્ય

અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે ''ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી'' તરીકે ઓળખાતી લશ્કરી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. અમેરિકા અને સાથી રાષ્ટ્રો તેના આક્રમણને શાંતિ અને વિકાસ માટે જરૂરી ગણાવે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તેવું પરિણામ આવતું નથી.

૧. પરમાણુ શસ્ત્રોનું નિવારણ

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ બંને દ્વારા આક્રમણ કરવાનું જણાવવામાં આવેલ મુખ્ય કારણ ઇરાનને પરમાણુ શસ્ત્ર પ્રાપ્ત કરતા અટકાવવાનું છે. રાજદ્વારી પ્રયાસો માટે ઓમાનમાં પરોક્ષ વાટાઘાટોના નિષ્ફળ ગયા પછી લશ્કરી કાર્યવાહી કરવામાં આવી. ઇઝરાયલે દાવો કર્યો કે, ઈરાન નવા ભૂગર્ભ બંકરો બનાવી રહૃાું છે જે તેના પરમાણુ અને મિસાઇલ કાર્યક્રમોને આગળ વધારવાના ચિન્હો છે. અમેરિકા ઇરાનમાં કાબૂ બહાર જઈ રહેલા સંજોગોને કારણે શાસન પરિવર્તન ઇચ્છી રહૃાું છે.

ઇરાનમાં જ્યારે સત્તા સામે વિરોધ પ્રદર્શનો થયા ત્યારે અમેરિકાએ તેને સમર્થન આપ્યું અને પ્રદર્શનકારો વિરૂદ્ધ કડક કાર્યવાહી ન કરવા સરકાર ઉપર દબાણ લાવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ યુદ્ધને ''મુક્તિ'' તરીકે રજૂ કર્યું છે, જેમાં વર્ષોની આંતરિક અશાંતિ અને વિરોધ પ્રદર્શનો પછી ઈરાની નાગરિકોને શાસનને ઉથલાવી પાડવા માટે ''આ ક્ષણનો લાભ લેવા'' વિનંતી કરવામાં આવી છે.

૩. પ્રાદેશિક પ્રભાવ અને ''પ્રતિકારની ધરી''

ઈરાનને તેના સાથી આતંકવાદી જૂથોના નેટવર્કને કારણે પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે પ્રાથમિક ખતરા તરીકે જોવામાં આવે છે, જેને યુ.એસ. અને ઇઝરાયલ તોડી પાડવા માંગે છે. ઈરાન લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહ, ગાઝામાં હમાસ અને યમનમાં હૂતી જેવા જૂથોને ભંડોળ અને અદ્યતન શસ્ત્રો પૂરા પાડે છે. આ ત્રાસવાદી જૂથો પશ્ચિમના દેશોમાં અસ્થિરતા ફેલાવી રહૃાા છે. ઈરાનને નબળું પાડીને, યુ.એસ. અને ઇઝરાયલ ત્રાસવાદની આ ધમકીઓને નબળી પાડવા અને નાબૂદ કરી મધ્ય પૂર્વના નકશાને ફરીથી પોતાના હિતમાં આકાર આપવાનો હેતુ ધરાવે છે.

અમેરિકા

અમેરિકાએ જ્યારથી અફઘનિસ્તાનમાંથી પોતાનું લશ્કર પાછું ખેચી લેવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારથી લાગી રહૃાું હતું કે, તે નવા ટાર્ગેટ માટે હવે આગળ વધી રહૃાું છે. ઈઝરાયેલ ઉપર હમાસનો હુમલો થયો તેથી અમેરિકા અને ઈઝરાયલ ગાઝા પટ્ટીમાં વ્યસ્ત થઈ ગયા તેથી ઈરાનનો મુદ્દો ઊંચો મૂકાઇ ગયો. ગાઝા યુદ્ધ આ બન્ને દેશો માટે અચાનક આવી પડેલી આપત્તિ હતી. પેલેસ્ટાઇન અને ગાઝામાં કોની સામે લડવું તે ટાર્ગેટ નક્કી નહોતો. આથી ત્યાં નિર્દોષ લોકો વધુ મરાયા. હમાસ પણ બહુ મજબૂત અને ઊંડું નેટવર્ક ધરાવતું ત્રાસવાદી સંગઠન હોવાથી નાબૂદ કરવાનું મુશ્કેલ રહૃાું.

અમેરિકા અને ઈઝરાયલ બન્ને હવે અફઘાન યુદ્ધમાંથી નવરા થયા છે. ઈરાન સંગઠિત દેશ છે. સંચાલન માળખું અફઘનિસ્તાન જેવુ અસ્તવ્યસ્ત નથી. ધાર્મિક રીતે પણ ચુસ્ત છે. દુનિયામાં તે મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. સૌથી સબળ પાસું એ છે કે તે ઉચ્ચ ગુણવત્તા ધરાવતા ક્રૂડનો વિપુલ જથ્થો ધરાવે છે. અમેરિકા એ લગભગ ૧૫ વર્ષથી ઈરાન ઉપર વિવિધ પ્રતિબંધો મૂક્યા હોવા છતાં ઈરાનનું અર્થતંત્ર નબળું પડ્યું નથી. અમેરિકાને આ પણ પેટમાં દુખે છે.

વિરોધ

ઇરાનના માત્ર અમેરિકા અને ઈઝરાયલ એમ બે દેશો જ દુશ્મન નથી. યુનાઈટેડ આરબ અમીરાતના દેશોને પણ તે આંખના કણાની જેમ ખૂંચે છે. ઈરાન તેના ક્રૂડનો મોટો હરીફ દેશ છે. આ દેશોને તેલના પરિવહન માટે હર્મુઝના સમુદ્રમાંથી પસાર થવું પડે અને ઈરાન તેની કિમત વસૂલે. ઈરાનને જ્યારે વાંધો પડે ત્યારે આ સમુદ્ર માર્ગ બંધ કરી દે છે. અમેરિકા, ચીન, ભારત સહિતના મોટા ઓઇલ વપરાશકારો માટે ઈરાનનો દરિયો જીવન રેખા સમાન છે. આ દરિયામાં ચાંચિયાઓ પણ બેફામ છે. આવતા જતા જહાજોને લૂંટે છે. ભારત સહિત અનેક દેશોને પોતાના વ્યાપારી જહાજોની રક્ષા માટે અહી નૌસેના કાયમ રાખવી પડે છે. અન્ય એક મોટું કારણ ઈરાનની રશિયા સાથેની દોસ્તી પણ છે. અમેરિકાને રશિયા ગમતું નથી. આથી તે ઈરાન દ્વારા રાશિયાનું નાક દબાવવા પ્રયાસ કરે તે સ્વાભાવિક છે.

અહેવાલો અનુસાર અમેરિકા ઈરાન ઉપર બહુ જલદી લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાના મૂડમાં નહોતું. પરંતુ સાઉદી અરેબિયાએ જેમ બને તેમ જલદી ખામેનેઈની ગેમ કરી નાખવા માટે અમેરિકાને મનાવી લીધું. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતે સ્વભાવગત વેપારી જીવ હોવાથી સાઉદી અરેબિયાને નારાજ કરવા નહોતા માંગતા. આથી નાટો સંગઠન તૈયાર થાય તે પહેલાં ઈરાન ઉપર ચઢી બેઠા.

ભારત

ઈરાન યુદ્ધ આપણા માટે 'નરોવા કુંજરોવા' જેવું છે. ભારત ઇરાનના ક્રૂડનું મોટું ગ્રાહક છે. ભારતની ઓઇલ રિફાઇનરીઓ અમેરિકાની મંજૂરી લઈને ઈરાન સાથે વેપાર કરી રહી છે. ઈરાન આપણું દુશ્મન રાષ્ટ્ર તો નથી જ! પાકિસ્તાન જ્યારે પણ તોફાને ચઢે ત્યારે ઇરાને તેની શાન ઠેકાણે લાવવામાં મદદ કરી છે.

ઈરાન એક સમયે ભારતનો બીજો સૌથી મોટો તેલ સપ્લાયર દેશ હતો, પરંતુ અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે ૨૦૨૨ સુધીમાં આયાત લગભગ શૂન્ય થઈ ગઈ. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ ખાડીના બંધ થવાથી આ ભારતના ૫૦% વેપારને અસર પહોંચી છે. ભારત ઈરાનમાં ચોખા, ચા, ખાંડ અને દવાઓનો મુખ્ય નિકાસકાર છે.

પરિણામ

યુદ્ધને કારણે લિબિયા, સિરીયા, લેબેનોન, ઈરાક, યુક્રેન, પેલેસ્ટાઇન, ગાઝા, આફ્રિકાના અનેક દેશો અને અફઘનિસ્તાન ભિખારી બની ગયા છે. જનજીવન માટે જરૂરી માળખું ધ્વસ્ત થઈ ગયું છે. નાગરિકો ખોરાક અને આરોગ્ય માટે વલખાં મારી રહૃાા છે. સત્તાની સાઠમારી જીવલેણ બની રહી છે.

આ લેખકની આગાહી છે કે, આ બન્ને બાધોડકા દેશો ૧૦-૧૫ વર્ષ પછી ભારતીય ઉપખંડમાં પણ નજર બગાડી શકે છે.

પરેશ છાંયા

જો આપને આ પોસ્ટ ગમી હોય તો શેર કરો...