દીકરો એક કુળ તારે, દીકરી બે કુળ તારે, ન્યાય ક્ષેત્રે મહિલા સશક્તિકરણ... કયોં કી સાસ ભી કભી બહુ થી...

Author: નોબત સમાચાર

દીકરો એક કુળ તારે, દીકરી બે કુળ તારે, ન્યાય ક્ષેત્રે મહિલા સશક્તિકરણ... કયોં કી સાસ ભી કભી બહુ થી...

આઠમી માર્ચે જામનગર અને હાલાર સહિત સમગ્ર રાજ્ય અને દેશમાં મહિલા વિકાસ ફિવરની ઉજવણી થઈ, અને માત્ર ફોર્માલીટી ખાતર કે પરંપરા નિભાવવાના બદલે આ વર્ષે સરકારી વિભાગો જ નહીં, પરંતુ દેશભરની મહિલા સંસ્થાઓ, એનજીઓઝ, શાળા-કોલેજો, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ, સુરક્ષાદળો અને ઉદ્યોગ-વ્યાપાર ક્ષેત્રથી માંડીને રાજકીય પક્ષો દ્વારા પણ આ ઉજવણી થઈ, તેમાં પણ ન્યાયતંત્ર દ્વારા થયેલી વિવિધ ઉજવણીઓએ પણ સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યુ હતુ, અને ન્યાયક્ષેત્રે મહિલાઓની સહભાગિતા વધારવાના થઈ રહેલા પ્રયાસોની પણ વિશેષ ચર્ચાઓ થઈ.

મહિલા દિવસની ઉજવણીના ભાગરૂપે સુપ્રિમ કોર્ટમાં "ઈન્ડિયન વિમેન ઈન લો"ના વિષય પર એક સંમેલન યોજાયુ હતું. આ સંમેલનમાં સી.જે.આઈ. સૂર્યકાન્ત અને જસ્ટિસ નાગરત્નાએ જે કાંઈ કહ્યું અને ઉપયોગી સૂચનો કર્યા, તેની દેશવ્યાપી ચર્ચા થઈ રહી છે. આ સૂચનો ખરેખર ઘણાં જ ઉપયોગી અને મહિલા દિવસની ઉજવણીને સુસંગત હતા.

આ સંમેલન દરમ્યાન મહિલાઓ માટે ૩૦ ટકા અનામત, વર્ક લાઈફ બેલેન્સ અને પ્રમોશનની માંગ પણ ઉઠી, અને કાનૂની વ્યવસ્થામાં મહિલાઓ સામેના પડકારો, સમાનતા તથા ભવિષ્યની વાતો થઈ. ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઈન્ડિયા અને સુપ્રિમ કોર્ટના મહિલા જસ્ટિસ સહિતના વક્તાઓએ સૂચવેલા મુદ્દાઓ એક પ્રકારે સાંકેતિક પણ છે અને કાંઈક અંશે વ્યંગાત્મક પણ છે.

આ સંમેલનમાં દેશભરમાંથી મહિલા જજો તથા મહિલા વકીલોએ ઉત્સાહપૂર્વક અને જાગૃતિપૂર્વક ભાગ લીધો હતો અને પોતાના અભિપ્રાયો સ્પષ્ટ ભાષામાં અને એકદમ નિડરતા અને સચોટથી રજૂ કર્યા હતા.

ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઈન્ડિયાએ જ કાંઈ કહ્યું તે કાનૂન ક્ષેત્રે કાર્યરત મહિલાઓ માટે પ્રેરણાત્મક પણ હતુ અને હજુ પણ ઉદૃેશ્યો પૂરા થયા નહીં હોવાની સ્વીકૃતિ પણ હતી. સી.જે.આઈ. સૂર્યકાન્તે કહ્યું કે એક સદી પહેલા અંગ્રેજોના શાસનકાળ વખતે મહિલાઓને કાયદાની પ્રેકટીસ કરવાની છૂટ પણ હતી નહીં. અત્યારે કાનૂની ક્ષેત્રે મહિલાઓની વધી રહેલી ભાગીદારીની વાત કરતા તેઓએ કહ્યું કે વર્તમાન સ્થિતિમાં કાયદાના ક્ષેત્રે મહિલાઓની બહાદુરી અને નિષ્ઠાને બીરદાવવા જ જોઈએ, સાથે સાથે તેઓએ સંસ્થાનોમાં મહિલાઓની સમાન ભાગીદારીની સફર હજૂ અધુરી જ છે.

સી.જે.આઈ. સૂર્યકાન્તના અભિપ્રાયોનો નિચોડ એવો નીકળે છે કે કાયદાના ક્ષેત્રે અજાણતામાં એવો માહોલ બની ગયો છે કે જે મહિલાઓ પર જાણે અદૃશ્ય બોજ લાદે છે, જેમાં વારંવાર પુછાતા સવાલો, દિવસ-રાત કામ અને પરિવારની ઉમ્મીદો સામેલ છે.

કાનૂની ક્ષેત્રે મહિલાઓની સહભાગિતા વધારવાના અવરિત પ્રયાસોની જરૂર જણાવતા તેઓએ કહ્યું કે માત્ર મહિલા ધારાશાસ્ત્રીઓની સંખ્યા જ નહીં, પરંતુ મહિલા જજોની સંખ્યા પણ વધવી જરૂરી છે. તેઓએ કહ્યું કે અદાલતોની બેન્ચમાં સામેલ પ્રત્યેક મહિલા જજ એક મોટો સંદેશ આપે છે અને નારી સશક્તિકરણ પ્રતિપાદિત થાય છે. તેઓએ હાઈકોર્ટના કોલેજિયનને પણ અનુરોધ કર્યો કે તેઓ સુપ્રિમકોર્ટમાં પ્રેકટિસ કરતી મહિલા વકીલોના એવા નામો પર પણ વિચાર કરે, જેઓને તેઓની સાથે જોડાયેલા રાજયોમાં જજના સ્વરૂપમાં પ્રમોશન આપી શકાય.

આ સંમેલનમાં મહિલા જજ જસ્ટિસ નાગરત્નાએ દૃષ્ટાંતો સાથે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારોના વિવિધ વિભાગોની પેનલોમાં કમ-સે-કમ ૩૦ ટકા મહિલા વકીલો હોવી જ જોઈએ. જસ્ટિસ નાગરત્નાએ કોેલજિસ્ટના ટાઈમટેબલ અંગે પણ હાઈકોર્ટને મહત્ત્વપૂર્ણ સૂચનો કર્યા હતા. તેણીએ જુસ્સાભેર કહ્યું કે અમે અમારા હક્કો માત્ર મહિલા હોવાના આધારે જ નહીં, પરંતુ અમારી કાબેલિયત અને નિષ્ઠાના આધારે અમારા હક્કો માંગીએ છીએ.

આ સંમેલનમાં અપાયેલી માહિતી મુજબ અત્યારે જિલ્લા કક્ષાએ ન્યાયિક ક્ષેત્રે કાનૂની મહિલા અધિકારીઓની સંખ્યા ૩૫ ટકાથી વધુ છે, જે એક મોટા બદલાવનો હકારાત્મક સંદેશ છે. મીડિયા ડિબેટીંગ તથા અહેવાલો મુજબ આ સંમેલન પછી તેના દેશવ્યાપી પ્રતિભાવો અને પ્રત્યાઘાતો પણ ઘણાં જ સકારાત્મક અને પ્રેરણાત્મક છે.

સુપ્રિમકોર્ટના આ સંમેલન પછી બાર એસોસિએશનો અને બાર કાઉન્સીલોથી આગળ વધીને હાઈકોર્ટો અને સુપ્રિમ કોર્ટો સહિત અદાલતોમાં પણ મહિલા સભ્યો (જજો)ની સહભાગિતા વધે, તેના પર ભાર મૂકાયો, જે દેશભરની ન્યાયવાંચ્છુ કરોડો મહિલા પક્ષકારો માટે પણ એક પ્રેરક અને આશાવાદી પહેલ છે.

ગયા વર્ષે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસની થીમ "પ્રક્રિયામાં ઝડપ લાવવા" પર આધારિત હતી, તો આ વર્ષે "અધિકાર અને ન્યાયની સાથે સાથે પ્રત્યેક બાલિકા અને મહિલાના સશક્તિકરણ માટે વાસ્તવિક કાર્યવાહી" ના વિષય પર આખી દુનિયામાં ઉજવણી થઈ હતી, અને આ થીમમાં સમાવિષ્ટ "ન્યાય" ના ક્ષેત્રે મહિલાઓની સહભાગિતા વધારવાની જે નેમ વ્યક્ત થઈ રહી છે, તેનું અસલ કારણ આ વખતે આ વિષય પર સર્વક્ષેત્રિય જનમત પણ ઊભો થયો છે, તેમાં છુપાયેલું છે.

આ વર્ષે મહિલા દિવસની ઉજવણીનો મુખ્ય વૈશ્વિક વિષય "ગિવ ટૂ ગેન" હતો, જે પરસ્પર સહયોગ અને સંસાધનોની ઉપલબ્ધિ તથા મહિલા સશક્તિકરણના માધ્યમથી સંપૂર્ણ સમાજના વિકાસનો અવસર સૂચવે છે. આમ પણ ગુજરાતીમાં કહેવત છે કે દીકરો એક કુળ તારે પણ દીકરી બે કુળ તારે...!

એક તરફ મહિલા દિવસ ઉજવાયો, તો બીજી તરફ ઈરાનની મહિલા ફૂટબોલ ટીમ વિદેશની ધરતી પર અટવાઈ પડી અને તેની સ્વદેશ પરત જવાનો મુદ્દો પણ વિવિધ દેશો માટે પડકાર બની ગયો, જે સૂચવે છે કે મહિલા સશક્તિકરણના વૈશ્વિક ઉદ્દેશ્યમાં હજુ ઘણાં પડાવ આવવાના બાકી છે.

જામનગરની જેમ રાજકોટમાં પણ કોંગ્રેસ અને આમઆદમી પાર્ટી સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનો કરતી રહે છે. યોગાનુયોગ વિશ્વ મહિલા દિવસની ઉજવણી પછીના દિવસોમાં વિવિધ મુદ્દે મહિલાઓ સરકાર સામે આંદોલનો કે દેખાવો કરી રહી છે. રાજકોટમાં તો મહિલા કોંગ્રેસે અનોખો વિરોધ નોંધાવીને ગેસ અને શાકભાજીના વધેલા ભાવો સામે ગેસના બાટલા સાથે પ્રદર્શનો થયા અને જાહેરમાં ચૂલો સળગાવીને તેના પર રસોઈ બનાવી.

ગેસના ભાવના વધારા સામે વિરોધ પ્રદર્શન દરમ્યાન ભૂતકાળમાં યુપીએના શાસન સમયે પેટ્રોલ-ડીઝલ-ગેસના ભાવવધારા સામે અવારનવાર પ્રદર્શનો કરતા હતા, તે સ્મૃતિ ઈરાની અત્યારે ક્યાં છે ? તેવા સુત્રોચ્ચાર સાથે તેણીની તસ્વીરો દેખાડાઈ, અને તે પછી સોશ્યલ મીડિયામાં કોમેન્ટો પણ થઈ, એવો વ્યંગ પણ થયો કે ક્યોં કી સાસ ભી કભી બહુ થી...!

જો આપને આ પોસ્ટ ગમી હોય તો શેર કરો...