ત્રિજા દિવસે તોગડિયાએ કર્યા પારણાઃ કહ્યું મારી લડાઈ ચાલુ જ રહેશેઃ / બીટકોઈન કેસ મામલે અડાલજ પાસે ક્રાઈમ બ્રાન્ચે પીઆઈ અનંત પટેલની કરી ધરપકડ /

 

શું તમે તમારા ફ્રેન્ડ્સ ઈન લો'ને ઓળખો છો?

મધર ઈન લો, ફાધર ઈન લો, સિસ્ટર ઈન લો, બ્રધર ઈન લો શબ્દથી તો બધા પરિચિત છો જ. જીવનસાથીના કુટુંબીજનોને 'ઈન લો' કહેવાય છે, પણ 'ફ્રેન્ડ્સ ઈન લો'... નવાઈ લાગી ને? આવો શબ્દ તો સાંભળ્યો જ નથી ને? 'ઈન લો'નો ગુજરાતી અર્થ- સંબંધ તો સમજાય જ છે, પણ ફ્રેન્ડ્સ ઈન લો? ન સમજાયું? નવો શબ્દ છે ને? આપણે જીવનસાથીના તમામ સંબંધોને સ્વીકારી લઈએ છીએ તો લોહીના સંબંધથી પણ મજબૂત એવા દોસ્તીના સંબંધને આપણે શું કામ ભૂલો જઈએ છીએ? જીવનસાથીના તમામ સંબંધો 'ઈન લો' કહીએ તો તેના મિત્રોને 'ફ્રેન્ડ્સ ઈન લો' કહેવાય ને? આપણે આપણા જીવનસાથીના તમામ સગા-વહાલા સાથે વાતચીતનો સંબંધ રાખીએ છીએ. તો તેના મિત્રો સાથે શા માટે પરાયું વર્તન કરીએ છીએ?

ઘણીવાર સ્ત્રીઓના મોઢે એવું સાંભળવા મળે છે કે, 'તે તો તેમના ભાઈબંધ સાથે ફરવા જાય છે ત્યારે હું સાથે ન જ જાઉ... તેમના ભાઈબંધ ઘરે આવે તો પણ બધા સાથે ન બેસુ... હું બધા વચ્ચે શું કરૃ? તે બધા ક્રિકેટની કે બિઝનેસની જ વાતોક રતા હોય છે. હું કંટાળી જાઉ... એટલે જવાનું ટાળી દઉ...' તો પુરુષોના મોઢે સાંભળવા મળે કે 'તેની બહેનપણી સાથે જઈ આવશે... બધા લેડીસ જતા હોય ત્યાં મારૃં શું કામ? મને તેમની વાતો નથી ગમતી.'

ઘણીવાર સ્ત્રીઓ પોતાના પતિના મોબાઈલમાં કોઈ મિત્રનો ફોન આવે અને તે હાજર ન હોય તો ફોન રિસીવ પણ ન કરે. તો ઘણા પુરુષો પત્નીની બહેનપણીઓથી એટલા દૂર ભાગતા હોય છે કે તે સાથે હોય ત્યારે પત્ની પોતાની બહેનપણીને બોલાવે જ નહીં.

મિત્રો... આપણા જીવનસાથીના જીવનમાં આપણે આવ્યા તે પહેલેથી જ તેમના દોસ્તો આવેલા હતાં. ઘણીવાર તો બાળપણની મિત્રતા પણ વરસો સુધી હોય છે. ક્યારેક આપણે જે વાત ઘરમાં ન કહી શકતા હોય તે વાત મિત્રોને કહેતા હોઈએ છીએ. લોહીના સંબંધ કરતા પણ દોસ્તીનો સંબંધ વધુ મજબૂત હોય છે. કુટુંબીજનો કરતા દોસ્તો વધુ નજીક હોય છે.

સ્ત્રી કે પુરુષ નોકરીના સ્થળે દિવસના આઠથી દસ કલાક વીતાવે છે. સ્વાભાવિક રીતે જ ત્યાં કેટલાક મિત્રો બને છે. જ્યારે પુરુષ ઘરે આવીને ઓફિસની વાતો કરે ત્યારે ઘણીવાર પત્ની કહી દે છે કે ઓફિસની વાત ત્યાં જ મૂકીને આવો. તો ઘણીવાર સ્ત્રી પોતાના સ્ટાફની વાત કરે તો તેનો પતિ કહી દે છે કે સ્ટાફની પંચાત ઘરે ન કર... પણ આવું વર્તન વ્યાજબી નથી. તમારા જીવનસાથી ઘર પછી જે સ્થળે વધારે સમય વિતાવે છે ત્યાંના મિત્રોને ઓળખો, તેમની સાથે આત્મિયતાથી વર્તો, તેમની સાથે વાત કરો, તેમને ટાળો નહીં, પણ કુટુંબના સભ્યની જેમ તેમને પણ સ્વીકારો.

ઘણીવાર સ્ત્રી કે પુરુષ જીવનસાથીના મિત્રો સાથે વધુ આત્મિયતા રાખતા હોય છે, પણ આપણા સમાજમાં ઘણી એવી માન્યતા ઘર કરી ગયેલી છે કે લોકો એકબીજાની નજીક જતા ડરે છે. પુરુષ પ્રધાન સમાજમાં સ્ત્રી સાથે વધુ વાત કરનાર પુરુષને 'વેવલો' ગણવામાં આવે છે, જ્યારે પુરુષ સાથે વધુ વાત કરનાર સ્ત્રીને 'ચાલુ' ગણવામાં આવે છે અને આ જ માન્યતાને કારણે ઘણીવાર વ્યક્તિ જીવનસાથીના મિત્રો સાથે ભળવામાં ખચકાટ અનુભવે છે, પણ તમે એક અંતર રાખીને બધા સાથે વાત કરો. એટલા નજીક ન જાવ કે અન્યને વાતો કરવાનો મોકો મળે, અને એટલા સંકુચિત ન રહો કે તમારી હાજરીમાં તમારા જીવનસાથીના મિત્રો ખચકાટ અનુભવે.

પતિના મિત્રો કે પત્નીની સહેલી સાથે વાતચીતનો સંબંધ રાખો. બધા સાથે હોય ત્યારે ચાલુ વાતમાં ભાગ લો, તેનાથી તમે મળતાવડા છો તેવી છાપ પડશે. તમે તમારા સાથીનું ધ્યાન રાખો છો તેવું બધા માનશે. બધા સાથે વાતચીતથી તમારામાં રહેલી બુદ્ધિ ક્ષમતા અને વાક્ચાતુરી તમારા સાથીને ગર્વ અપાવશે. તમારા ઘરે આવવાનો બધાને ઉત્સાહ રહેશે.

તો મિત્રો... આજથી જ નક્કી કરો કે 'ફ્રેન્ડ્સ ઈન લો'ને પ્રેમથી આવકારશું, દિલથી સ્વીકારશું, પછી જો જો તમારા સાથી પણ પોતાના મિત્રોની બધી જ વાત તમને કરશે અને ખુશ રહેશે.

- દિપા સોની



દીકરીનાં સંસારમાં માતાની વધારે પડતી દખલગીરી

રેખા અને તેનો ભાઈ શરદ લગભગ સાથે જ પરણ્યા. મા-બાપ માટે આ બહું મોટું પરિવર્તન કહેવાય. એક તરફ ઘરની દીકરી સાસરે જઈ રહી હોય અને બીજી તરફ ઘરની લક્ષ્મી ઘરમાં પ્રવેશી રહી હોય. લગભગ ૨૩ વર્ષનાં પોતાના રૃટિનમાં ધરખમ ફેરફાર આવ્યો. કોઈ નવી વ્યક્તિ ઘરમાં આવીને સભ્ય તરીકે રહેવાની છે આ વાતની ચિંતા રેખા અને તેની માતા લીલાબહેનને સતાવવા લાગી. રેખાને તો સાસરે જવા કરતાં એ વાતનું રડવું વધારે આવતું હતું કે મારો ભાઈ ફક્ત મારો નહીં રહે, તેના જીવનમાં પોતાના કરતાં વધારે મહત્ત્વ મળશે આ નવી વ્યક્તિને. આવી જ કંઈક ઈનસિક્યોરિટી લીલાબહેનને પણ ખરી. પતિ અને પુત્ર આવનાર વહુ અપેક્ષાને કમ્ફર્ટ ફીલ કરાવવા માટે ઘણા ખરા કામ જાતે કરવા લાગ્યા. લીલાબહેન કંઈ કરે નહીં ચૂપચાપ બેસી રહે, શરૃઆતમાં બધાને એવું લાગ્યું કે દીકરીનાં વિદાયનું દુઃખ છે એટલે નોર્મલ થતાં વાર લાગશે.આ ચક્કરમાં તે ભૂલી ગયા કે આવનારી વહુ પ્રત્યે માત્ર અપેક્ષા જ નથી રાખવાની તેના પણ ઘણાં અરમાન હશે જેને પૂરા કરવાના છે, પણ વહુને સમજે અર્થાત્ અપેક્ષા વહુ તેમની અપેક્ષા પર ખરી ઉતરે તે પહેલાં જ મગજમાં ઈનસિક્યોરિટીને લીધે ગ્રંથિ બાંધી લીધી.સામે પક્ષે રેખાને સાસરિયાંમાં પણ શરૃઆતથી જ કડવા અનુભવો થવા લાગ્યા. રેખાને સાસરિયાંમાં થયેલી દરેક વાત માતાને કહેવાની ટેવ હતી. આ સાંભળીને લીલાબહેનનું બી.પી. દિવસેને દિવસે વધતું જ રહેતું હતું. એવામાં ફ્રી ફોનની સગવડે માતા અને દીકરીની વાતોને વધુ વેગ આપ્યો. હવે તો રોજ સવાર પડેને રેખાનો ફોન આવે કે મમ્મી આજે ભાભીએ જમવામાં શું બનાવ્યું છે થી શરૃ કરી રાત્રે સૂતાં સુધી આજે પથારીમાં કયા કલરની બેડશીટ પાથરી છે ત્યાં સુધીની વાતો થાય. નવા નિશાળીઓના હાથમાં કોઈ ગમતી વીડિયોગેમ પકડાવી દીધી હોય તેમ લીલાબહેનને આ ફ્રી કોલિંગનો ચસકો લાગ્યો. આ સીલસીલો ચારેક વર્ષ ચાલ્યો. આટલા વર્ષનાં રૃટિનમાં તેમને ખબર જ ના પડી કે તેઓને જાણે અજાણે એક નશાની જેમ ફોનની લત લાગી ગઈ છે.

રેખાનાં સાસરિયાં હોય ત્યારે ઘણીવાર તે વાત ન કરી શકે તો લીલાબહેન ઊંચાનીચા થઈ જાય. તેવી જ રીતે જો લીલાબહેન વહુને લઈને ક્યાંક શોપિંગ કરવા ગયા હોય તો રેખા મોઢું ફૂલાવીને બેસી જાય. તે મેણાંટોણાં મારીને તેની મમ્મીને એટલી ગિલ્ટી ફીલ કરાવે કે પોતાની જગ્યાએ વહુને લઈને ગઈ એટલે હવે મમ્મી પણ ભાઈની જેમ વહુના ઈશારે નાચવા લાગી અને દીકરીની કદર ન રહી...વગેરે વગેરે...

આ પરિસ્થિતિમાં પરિવારવાળાઓ સાથે તેમનો જે રોલ હોવો જોઈએ તે બધો સમય તો એકબીજાનામાં જ વપરાઈ જતો. જાણે અજાણે રેખાનો જે એક પગ પિયરમાં રહેતો તેના લીધે તેના દાંપત્યજીવનમાં પણ ખટરાગ રહેતો. આ વિશે તેને તો કોઈ ચિંતા નહોતી  જ, પુત્રીપ્રેમમાં અંધ બનેલી માતાને પણ ચિંતા નહોતી. કે તેને તો ખબર જ ન હતી કે તેમની મારી દીકરીએ તેમના કરતાં તેના પતિ અને સંસારમાં ધ્યાન આપવું જોઈએ. પરિવારમાં પણ તેમને સમજાવી શકાય તેવું કે તેમની આ પ્રવૃત્તિનો આઈનો બતાવી શકે તેવું કોઈ હતું નહીં.આ રેખા અને લીલાબહેનની સ્ટોરી છે. આપણી આસપાસ પણ આવા કેટલા માતા-પુત્રી હશે જે દીકરીને પરણાવ્યા પછી પણ વરર્ચ્યુઅલી સાથે જ રહેતા હશે. એના સંસારની ઝીણામાં ઝીણી વિગત જાણવા પ્રયાસ કરતા હશે એને નાની નાની વાતે સલાહ આપતા હશે.  જે વસ્તુમાં અતિશયોક્તિ હોય તે સંસાર બરબાદ જ કરી શકે. જનનીની જોડ સખી નહીં જડે રે લોલપ આ પંક્તિ સાચી છે પણ પરણ્યા પછી પુત્રીના જીવનમાં માતા કરતાં પતિનું સ્થાન વધી જાય એ પણ એક નક્કર હકીકત છે. જો કોઈ માતા કે દીકરી આ વાત ન સ્વીકારે તો તેઓ ચોક્કસ અવળી દિશામાં જઈ રહ્યાં છે તેમ માની શકાય.

જ્યારે કોઈ નાનું પક્ષી જન્મે છે ત્યારે તેની માતા તેને ખોરાક ચાંચમાં આપીને ખવડાવે છે, પરંતુ જેવું તે થોડું મોટું થાય અને ઉડતા શીખે એટલે તેને સ્વતંત્ર રીતે વિહરવા છોડી દે છે. બધા પ્રાણીઓમાં પણ આવું જ હોય છે, એક માત્ર મનુષ્ય જ એવું પ્રાણી છે કે જે ગમે તેટલું મોટું થાય તો પણ તેના પાલનહાર પર આધારિત રહે છે. તેની પાછળ જવાબદાર મહ્દઅંશે માતા જ હોય છે. જો માતા ઈચ્છે તો બાળકને અતિશય પ્રેમ આપી સદંતર પાંગળા કરી શકે અને માતા ઈચ્છે તો સમય આવે કઠણ કાળજુ કરી જીજાબાઈ પણ બની શકે. ક્યાં પ્રેમ અને હૂંફ આપવી અને ક્યાં સંતાનોને જાતે નિર્ણય લેવા દેવા તે તો માતા જ નક્કી કરી શકે.

એથી વિરુદ્ધ ઘણીવાર એકલતાનો અહેસાસ માતાને કોરી ખાતો હોય અને તે દીકરીનો સાથ ઈચ્છતા હોય તેવામાં પણ દીકરીએ જ સમજીને એક મર્યાદા રેખા બનાવી લેવી જોઈએ. લગ્ન કરવાથી માતા પુત્રીનાં સંબંધ મટી નથી જતાં, માતાને સાથ આપવો, તેની સેવા કરવીએ દરેક દીકરીનંુ કર્તવ્ય છે, તેની ના નથી, પરંતુ જો માતાની દખલગીરી દીકરીનાં સંસારમાં વધારે પડતી હોય તો તે ચોક્કસ દીકરીએ જ પારખવી જોઈએ અને માતાની દખલગીરીને કારણે પોતાનો સંસાર ન ડૂબે તે જોવું જોઈએ. શું આપની દીકરીનાં પણ લગ્ન કરાવ્યા છે? આપ તો આવી લક્ષ્મણરેખા નથી ઓળંગી રહ્યાને? વિચાર કરી જો જો.



ઢોલઃ અનેક પરિવર્તનો સામે આજે પણ અડીખમ લોકવાદ્ય

ભાગ્યે જ કોઈ એવી વ્યક્તિ હશે કે જેણે ઢોલ શબ્દ સાંભળ્યો ન હોય કે ઢોલ જોયો ન હોય. માનવીના જીવનમાં ગાવું, વગાડવું, નાચવું અને રમવું એ ક્રિયાઓ ખૂબ સાહજીક રીતે જ વણાયેલી છે અને એટલે તે એકલી હોય કે સમૂહમાં હોય, જ્યારે તક મળે ત્યારે આવા કોઈ માધ્યમથી પોતાના આનંદની કે લાગણીની અચૂક અભિવ્યક્તિ કરે છે. તે શિક્ષિત કે અશિક્ષિત, શહેરી કે ગ્રામ્ય, સ્ત્રી કે પુરુષ, ધર્મ-પ્રદેશ-ભાષાની કોઈપણ વિવિધતા ધરાવતો હોય તો પણ તેના મનમાં રહેલા ભાવોને જ્યારે કોઈ મનગમતા ગાયકનો કે વાદ્યોનો અવાજ સંભળાય ત્યારે અવશ્ય ઝૂમી ઊઠે છે. ભારતમાં પ્રાદેશિક વિવિધતાને આધારે અનેક પ્રકારના વાદ્યો જોવા મળે છે, પણ તેમાં ઢોલ નામનું વાદ્ય લોકસંસ્કૃતિમાં આગવું સ્થાન ધરાવે છે. ઢોલી દ્વારા જ્યારે ઢોલ પર દાંડી પાડવામાં આવે ત્યારે ગમે તેટલી થાકેલી સ્ત્રી પણ તેના તાલે રમવા તૈયાર થઈ જાય છે.

આ ઢોલ આપણી રોજિંદી વાતચીતમાં, કહેવતોમાં, રૃઢિપ્રયોગોમાં, ગીતોમાં પણ વણાઈ ગયેલો શબ્દ બની ગયો છે. આપણા સામાજિક કે ધાર્મિક પ્રસંગો કે તહેવારો પણ ઢોલ વિના અધુરા જ રહે છે. અનેક સ્વરૃપે આધુનિક અને યાંત્રિક વાદ્ય સાધનોની ઉપલબ્ધી હોવા છતાં પણ આજે ઢોલનું સ્થાન લોક હૃદયમાં અકબંધ રહેલું છે અને રહેશે, પણ ખરૃ તે હકીકત છે. એક વાત સ્વીકારવી પડશે કે ઢોલ તેના મૂળ સ્વરૃપ કરતા ફેરફાર જરૃર પામ્યો છે. ઢોલ વગાડનારા કુશળ ઢોલીઓ પણ મહદ્અંશે ઘટતા જાય છે કે જેઓ ઢોલના વિવિધ તાલે રમણીઓને રમવા મજબૂર કરે છે, અને 'બૂંગિયો' તાલ વગાડી શોર્યત્વ ઊભું કરી લડતા વીર શહીદની સાથે પોતાની જાતને પણ રણમેદાનમાં ખપાવી દે.

ઢોલ પુલિંગ શબ્દ છે. તેની સાથેનો સ્ત્રીલિંગ શબ્દ ઢોલ કે ઢોલકી પણ છે. ક્યારેક ઢોલરૃ શબ્દ પણ બોલવામાં આવે છે. ઢોલ મુખ્યત્વે પુરુષો વગાડે છે, તો ઢોલક સ્ત્રીઓ વગાડે છે. ઢોલના કદમાપ ઢોલકની સરખામણીએ નાના હોય છે. ઢોલ હાથ અને ખાસ બનાવેલી નેતર કે વાંસની લાકડીથી વગાડવામાં આવે છે, જ્યારે ઢોલક માત્ર હાથથી જ વગાડવામાં આવે છે. ઢોલમાં બન્ને બાજુએ સરખા મોઢા હોય છે, તો ઢોલકમાં બન્ને બાજુ અલગ અલગ માપના હોય છે. ઢોલ રાસ-ગરબા કે ભાંગડા એવા સમૂહનૃત્ય વખતે વગાડવામાં આવે છે, તો ઢોલ બેઠા બેઠા ગીત-ભજન-કીર્તન વખતે વગાડવામાં આવે છે. ઢોલકી એ નાના બળકોને માટેનું વાદ્ય છે જ્યાં માત્ર આનંદ મહત્ત્વનો છે કોઈ તાલ કે શાસ્ત્રીય સંગીત નહીં.

ઢોલ એ ભારતીય ઉપખંડનું પોતાનું જ લોકવાદ્ય છે તેવું કહેનાર ઘણા છે. ભારતમાં ઢોલનો આવિષ્કાર પરિચિત વાદ્ય અને શબ્દ ડોહોલ પરથી આવ્યો છે, જે માટે સંદર્ભ આઈને અકબરીનો આપવામાં આવે છે. તે જોતા તે પંદરમી સદી સુધીના મૂળ ધરાવે છે. ઈન્ડો-આર્ય લખાણોમાં તે ઢોલ તરીકે અઢારમી સદીના સંગીત શાસ્ત્રોમાં જોવા મળે છે. ભારતના દરેક રાજ્યો અને પ્રાંતોમાં ઢોલનું એક વાદ્ય તરીકેનું મહત્ત્વ છે. પંજાબ, ગુજરાત, આસામ, મહારાષ્ટ્ર અને આદિવાસી પ્રજાની બહુમતીવાળા રાજ્યોમાં તેનો વધુ ઉપયોગ થાય છે, જો કે જુદા જુદા રાજ્યોમાં તેના કદ-માપ-વગાડવાની પદ્ધતિ અને આકાર કે વજન વિશે મોટો તફાવત છે. ઢોલ બનાવવામાં મુખ્યત્વે લીમડો, આંબો, ખેર, સીસમ અને સાગના લાકડાનો ઉપયોગ થાય છે. સમાંતર ગોળાઈવાળા થડને પહેલા હાથથી જ અંદરનો ભાગ ખોતરીને તેનું પડ બનાવવામાં આવતું હતું. હવે આધુનિક લેથ યંત્રો આવતા તેને લેથમાં ચડાવી અંદરનો ભાગ કાઢી લેવામાં આવે છે. આ ભાગમાંથી તબલા અથવા ઢોલક બનાવી શકાય છે. એક સમયે આ ઢોલ ત્રાંબા અને પિત્તળના પટ્ટામાંથી પણ બનાવવામાં આવતા હતાં હવે. સ્ટીલનો વપરાશ વધ્યો છે. રાજકોટમાં લગભગ એંસી વર્ષથી વાજિંત્ર બનાવવાની દુકાન ધરાવતા હરિશભાઈ દેવડાના મતે હવે ત્રાંબા-પિત્તળના ઢોલની કિંમત વધુ હોવાથી તેના બદલે સ્ટીલના ઢોલની માંગ વધુ રહે છે.

એક સમયે ઢોલમાં એકબાજુ પાડાનું અને બીજી બાજુ બકરીનું ચામડું વપરાતું. પાડાનું ચામડું જાું અને બકરીનું ચામડું પાતળું હોય છે. પાડાના ચામડામાંથી સ્વર જાડો નીકળે અને બકરીના ચામડામાંથી સ્વર તીણો નીકળે જેથી ઢોલનો રણકાર દૂર સુધી પડઘાય. હવે ઢોલ બનાવવામાં એક બાજુ બકરીનું ચામડું અને બીજી બાજુ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ થાય છે. ઢોલ વગાડવા માટે એક બાજુ હાથ અને બીજી બાજુ નેતર કે વાંસની સહેજ વળેલી હોય તેવી એક-દોઢ  ફૂટની દાંડી બનાવવામાં આવે છે.

ઢોલ આપણા લોકજીવનમાં અનેરૃં મહત્ત્વ છે. તે ઉત્સવોની છડી પોકારતું હોય તેવું વાદ્ય છે. ઉત્સવ કે તહેવાર, સવારી કે શોભાયાત્રા, યુદ્ધ કે કોઈ સામૂહિક સંકટની જાણકારી આપવા વગાડવામાં આવતો ઢોલ લગ્ન પ્રસંગે મંગલ વાદ્ય બને છે અને તેથી જ મંડપ મુહૂર્તમાં જ તેની પૂજા કરવામાં આવે છે. ફિલ્મી જગતમાં પણ ઢોલ મહત્ત્વનો છે. રામલીલાનું 'નગાળે સંગ ઢોલ વાગે' કે હમ દિલ દે ચૂકે સનમનું 'ઢોલી તારો ઢોલ વાગે' ગીત પ્રખ્યાત બન્યા છે, તો આરતી કે સ્તૂતિમાં પણ ઢોલ છે જ...

ઉત્તર ગુજરાતના ઘાયલો જ ગામના પ્રસિદ્ધ જ્હમાંની પ્રાગટ્ય કથામાં ધૂળિયો ઢોલીના ઢોલની વાત છે. કચ્છ પ્રદેશના ઢોલ અને ઢોલીની અનેક ગાથાઓ લખાયેલી છે. ગુજરાતમાં આજે પણ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઢોલ લોકપ્રિય છે. તેનું એ કારણ સરળતાથી ઉપલબ્ધી હોય છે. શહેરોમાં આધુનિક સુવિધાઓ વચ્ચે ઢોલનો અવાજ દબાઈ જાય છે. આધુનિક ઉપકરણો સામે ઢોલ વામણો અને લાચાર પૂરવાર થાય છે, જો કે ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં તહેવારોમાં ઢોલનું ચલણ છે જ. લગ્ન વખતે સામૈયા કરવામાં ઢોલનું અનેરૃં મહત્ત્વ છે. આદિવાસી વિસ્તારોમાં ઢોલ અતિ પ્રચલિત છે. વાલ્મિકી, સેનવા અને લંઘા સમાજની આજીવિકાનું માધ્યમ ઢોલ છે. માત્ર ઊભા ઊભા નહીં, પણ ઘૂમરા મારતો અને સુતા સુતા પણ ઢોલ વાગડતો ઢોલી ઘણા રૃપિયા મેળવે છે. વર્તમાનમાં ઢોલ અને ઢોલી બન્નેની કેટલીક મર્યાદાઓ હોવા છતાં 'ઢોલનો યુગ આથમી ગયો છે કે લુપ્ત થવાને આરે છે' એવું કહેવાનું વહેલુ ગણાશે. ઢોલ જેવું પર્યાવરણ મિત્ર લોકવાદ્ય અને તેના વગાડનારા કે સાંભળનાર ચાહક કે તેના તાલે રમનાર સૌ અમર રહે તેવી આશા...

- ડો. આર.જે. યાદવ-રાજકોટ



હવામાન

weather

શબ્દવ્યુહ

માર્કેટ યાર્ડ - હાપા, જામજોધપુર, જામનગર બ્રાસ સીટી:

માર્કેટ યાર્ડ - હાપા   ઘઉં ....242 ...383 । મગ ....800 ...1680 । લસણ ....160 ...805 । ચણા। ....160 ...805   માર્કેટ યાર્ડ - જામજોધપુર   કપાસ। ....780 ...937 । જીરૂ। ....2600 ...3125 । અરેંડા। ....650 ...729   જામનગર બ્રાસ સીટી   બ્રાસ હાની ઢાંળો ...315.00 । બ્રાસ હાની વાસંણ ...327.00 । બ્રાસ હાની પાઈપ ...329.00 । બ્રાસ વિલાયતી ....310.00